Mela Mîrxan Badîn, 1926 yılında Erbil vilayetinin Mergesor ilçesine bağlı Dorê köyünde doğmuştur. Evliydi, 1975 yılında Eylül Devrimi'nin başarısızlığa uğramasından sonra İran'a göç etmiş ve Doğu Kürdistan'daki Zêwe kampına yerleşmiştir. Daha sonra Tahran eyaletinin Şehriyar ilçesine gitmiştir. 1992 yılında vefat etmiştir.
Mücadele Tarihi1943 yılında, Molla Mustafa Barzanî'nin Süleymaniye'den Barzan bölgesine dönmesi ve İkinci Barzan Devrimi'nin (1943- 1945) başlamasından sonra, Devrimci Ordu saflarına katılmış ve Barzan bölgesindeki polis karakollarının ele geçirilmesi çatışmalarında yer almıştır. 1945 yılında, devrimin başarısızlığa uğramasının ardından, savaşçı ve Barzanî aileleriyle birlikte Doğu Kürdistan'a (İran) göç etmiş ve 1946 yılının başında Mahabad'da Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra, Barzan güçleri içerisinde cumhuriyetin peşmergesi olmuştur. Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin 1946 yılı Aralık ayında yıkılmasından sonra, General Mustafa Barzanî komutasındaki Barzan Devrimci Ordusu ile birlikte, İran Şahlık Ordusu'na karşı verilen birçok çatışma ve mücadelenin ardından, İran-Irak-Türkiye sınır üçgenindeki Nazdardag bölgesi üzerinden Güney Kürdistan'a dönmüş ve Mizûrî aşireti bölgesindeki ordu saflarında yerleşmiştir.
22 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzanî'ye Sovyetler Birliği'ne giden yolda eşlik etmiş, Kotol (Qotur) ve Mako Köprüsü çatışmalarına katılmış, büyük zorluk ve yorgunluktan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'nden Sovyetler Birliği tarafına geçmiştir.
Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin "Nahçıvan" şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar ve bir grup asker tarafından gözetim altında tutularak, gıda, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Ağdam, Laçın, Ayolax ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23 tarihinde kendilerine askeri üniforma verilmiş, Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazması olan bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.
Cafer Bağirov'un Barzanî yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti "Taşkent" yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.
1949 Mart ayında, yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra bir kısmını hükümete verdiği araziler) dağıtılmış ve Kolhoz tarlalarında çalışmışlardır.
General Barzanî tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, Barzanî'nin yoldaşlarının çektiği sıkıntıları anlattığı bir mektup sonunda Stalin'in eline ulaşır. Stalin derhal Barzanî'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komisyon kurulması talimatını verir ve komisyonun kararı hepsinin Vrivski şehrinde toplanması olur. Bu nedenle Mela Mîrxan Badîn 1951 yılının Kasım ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vrivski şehrine gider.
1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur ve Mela Mîrxan Badîn, 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a geri döner.
1961 yılında Eylül Devrimi'nin Peşmerge gücüne katılarak peşmerge olmuş ve çatışmalarda yer almıştır.
Kaynaklar:1- Hamid Gevherî, Madalyaya Barzanî En Yüksek Onur Ödülü, Birinci Cilt, (Erbil - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
2- Hamid Gerdî, Pukhtey Mêjûname (Tarih Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Yayın ve Dağıtım Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
3- Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihi Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
4- Ömer Faruki, Serdar Dana (Molla Mustafa Barzanî'nin Hayatı ve Mücadelesi), İkinci Baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002).
5- Abdurrahman Mela Habib Ebubekir, Barzan Aşireti 1931- 1991 Yılları Arasında, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - 2001).
6- Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürt Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015).
7- Karvan Muhammed Mecid, Barzanîler Mahabad'dan Sovyetler'e, Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peyvend Matbaası - 2011).
8- Şehit Komutan Hasso Mîrxan Jajokî'nin notlarından, Barzanî ile 62 Gün, Barzanîlerin Sovyetler Birliği'ne Gidişi, Birinci Baskı, (Erbil - Roşenbiri Matbaası - 1997).
9- Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, 14 Temmuz 1958 Devrimi Irak'ta, (Bağdat - Dar el-Reşid Yayınları - 1979).
10- Mesud Barzanî, Barzanî ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931- 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
11- Necef Guli Pessiyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).
12- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.