Biyografi

Sedo Qadir Qadir, 1915 yılında Kuzey Kürdistan'ın Şemdinan ilçesine bağlı Kelêt köyünde doğmuştur. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve Hayzıran Ali adındaki eşiyle Abdullah Sedo (1943) adında bir oğulları vardı. 2000 yılında Herir yerleşkesinde vefat etmiştir.

Mücadele Tarihi

Sedo Qadir Qadir, 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani 'ye eşlik ederek Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıkmış, Qotur halk savaşı ve Maku Köprüsü savaşına katılmış; büyük zorluk ve yorgunlukların ardından 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği sınırında yer alan Aras Nehri üzerinden Sovyetler Birliği'ne geçiş yapmıştır.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm arkadaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde, dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün boyunca tutulmuşlar, bir grup asker tarafından gözetim altında tutulmuşlar ve gıda, giyim ve hareket serbestliği açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir kışlaya nakledilmişler ve aynı ayın 23 gününde kendilerine askeri üniformalar verilerek Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazma bilen bazı arkadaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenim dersleri verilmiştir.

Cafer Bagirov'un arkadaşlarına yönelik kötü muamelesinin ardından, 29 Ağustos 1948 tarihinde askeri kampın Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan'ın başkenti Taşkent yakınlarındaki Çirçik yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.

Mart 1949 tarihinde arkadaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtılmışlar ve Kolhoz (halkın devletten kiraladığı ve daha sonra devletin payını verdiği topraklar) tarlalarında çalışmışlardır.

General Barzani'nin Stalin'e gönderdiği birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, Barzani'nin arkadaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlattığı bir mektup nihayet Stalin'e ulaşır. O da derhal Barzani'nin arkadaşlarının durumunu araştırmak üzere bir komisyon kurulması talimatını verir. Komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olur, bu nedenle adı geçen şahıs Kasım 1951 ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gider.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ile onuncu maddenin (a) fıkrası uyarınca ve 11 maddesinin uygulanmasıyla, 1959 yılında çıkarılan 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak kendisi ve arkadaşları genel aftan yararlanmışlardır.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kurulur. Adı geçen şahıs, 16 Nisan 1959 tarihinde arkadaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle, Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a dönmüştür. 1962 yılında Eylül Devrimi'ne katılmış ve bu devrimin savaşlarında yer almıştır.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Arşivi.

  2. Hamid Gerdi, Puxtêy Mêjûname (Tarihçe Özeti), Birinci Baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  3. Abdurrahman Mella Habib Ebubekir, Aşiretî Barzan Le Nêwan (Barzan Aşireti Arasında) 1931 - 1991, Birinci Baskı, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - - 2001).
  4. Karwan Muhammed Mecid, Barzaniyekan Le Mehabadewe Bo Sovyet (Mahabad'dan Sovyetler'e Barzaniler), Birinci Baskı, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011).
  5. Mesud Barzani, Barzani u Bizutnewey Rizgarixwazi Kurd (Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi) 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998).
  6. Necef Quli Pesyan, Le Mehabadi Xwênawiyewe Heta Lêwarekani Aras (Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına), Çev: Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Baskı, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996).