Aslında Zaho'daki askeri birlikler içerisindeki parti örgütleri, bölgedeki ordunun hareketliliği ile ilgili haberleri sürekli olarak partinin Zaho yerel komite sorumlusu Molla Salih Hacı Bakkusi'ye iletiyordu; o da bilgileri bölge komutanı İsa Suvar'a aktarıyordu. Mart 1962 tarihinden itibaren Peşmergeler, Zaho Geçidi ve Sılivanê (Asihi) nahiyesindeki bir dizi hükümet mevzisini kontrol altına almış, Tırkêja köyü ve Geli Qalma'da mevzilerini güçlendirmişlerdi. Zaho yerel komitesinden İsa Suvar'a ulaşan acil bir mesajda, Albay Mecid Sebi el-Abusi komutasındaki Şıhan'dan bir askeri birliğin, Bativa taburu ile yer değiştirmek amacıyla 1 Nisan 1962 günü sabahı dağlık bir geçitten Fayda askeri kampına doğru hareket ettiği bildirildi. Saat 8:00 sularında konvoyun öncü birlikleri Zaho Geçidi'nin içine ulaştı. Bu bilginin daha önce, 3. Tugay 2. Tabur'daki parti örgütlenmesi üyesi olan ve bilgiyi Molla Ali Reşad Hacani aracılığıyla Peşmerge komutanı İsa Suvar'a ileten Hurşid Selim Şire tarafından verildiğini belirtmek gerekir.
Haber ulaştığında İsa Suvar, Hasan Ava köyünde bir dizi Peşmerge kanat komutanı ile bir toplantı düzenledi. Toplantının amacı, Irak ordusuna bağlı 3. Tugay'ın 2. Taburu'nu vurmak için bir plan yapmaktı. Plan tartışıldıktan sonra Zaho Geçidi'ndeki Peşmerge güçleri şu şekilde gruplara ayrıldı: İsa Suvar, bazı korumaları ve Derbaz Heruri komutasındaki Berwari Bala bölgesi Peşmergelerinden oluşan birinci grup, Zaho Geçidi'nin aşağısında, Hasan Ava köyü yakınlarında konuşlandı.
İkinci grup, geçidin alt kısmında batı tarafında konuşlandı ve kanat komutanı Haşim Mirozi, Yasin Reşa Mirozi, Ahmed Maho Şıranişi, Ali Reşo, Ferhan Ali ve Onbaşı Derviş'ten oluştu. Geçidin ortasında doğu tarafında, Sehriji karakolu yakınlarına kadar olan bölgede üçüncü grup konuşlandı ve bu grup kanat komutanı Ali Halo, Salman Hurşid, Said Halo, Said Halil ve diğer Peşmergelerden oluştu. Şeyh Mustafa Hacı Mahmud, Muhammed Halid, Numan Muhammed, Şaban Said ve Cangir Sivo'dan oluşan dördüncü grubun görevi ise Kelfirini'deki askeri noktayı meşgul etmekti. Süleyman Laçi Mezuri Bala, Onbaşı Süleyman Doski, Ali Ali Seyfeddin, Şeyh Sıddık Abdullah, Emin Ozmani ve diğer Peşmergelerden oluşan beşinci grup ise Zaho Geçidi'nin doğu tarafından ortasına kadar olan bölgede konuşlandı. Son grup ise kanat komutanı Yasin Muhi Dizoyi ve Abdurrahman Muhammed Abdal liderliğindeki Peşmergelerden oluşuyordu; bu grubun görevi Koxin-Tırkêja askeri noktasını vurmak ve meşgul etmekti. Aynı toplantıda, herkesin talimatlara uyması şartıyla savaş planı yapıldı. Plan, ilk ateşin Ali Halo tarafından açılmasını öngörüyordu. Ayrıca Peşmergelerin kendilerini düşmandan ve özellikle uçaklardan korumalarının gerekliliği vurgulandı. Üzerinde çok durulan bir diğer konu ise, konvoyun önündeki iki aracın geçişine kesinlikle izin verilmemesiydi; çünkü birincisi tabur komutanına, ikincisi ise telsiz haberleşme aracına aitti. Eğer bunlar Duhok'taki Fayda'ya ulaşsalardı, onları kurtarmak için takviye kuvvetler gelecekti.
Bu düzenleme ve hazırlıktan sonra, karşı koyma planı bir pusu şeklinde kuruldu. Peşmergeler, geçit boyunca ağaç yapraklarıyla gizlenerek çok gizli ve sıkı bir askeri planla saklandılar. Peşmergelerin yaptığı ilk iş, Zaho ile Musul arasındaki telefon hatlarını kesmek oldu.
1 Nisan 1962 sabahı, tabur konvoyu geçidin içine ulaştı. Konvoy 35 araç, beş tank, subaylara ait beş cip ile tabur komutanını ve telsiz cihazlarını koruyan iki pikap kamyonetten oluşuyordu. Geçidin sonuna ulaştıklarında, askeri konvoy her iki taraftan Peşmergelerin yoğun ateşi altında kaldı. Çatışma sonucunda, tabur komutanı Albay Muhammed Yahya'nın yaralanması ve yardımcısı Yarbay Nesim Türkmani'nin öldürülmesi dahil olmak üzere birçok subay ve asker öldü veya yaralandı. Ayrıca, altı subay ile 173 asker ve astsubay Peşmergeler tarafından esir alındı, 53 subay ve asker yaralandı. Buna ek olarak, Peşmergeler yukarıda belirtilen tüm silah, mühimmat, askeri araç ve ekipmanları ele geçirmeyi başardı. Buna karşılık, Peşmergelerin kayıpları ise Yasin Mirozi, Sabri Abdi ve Kadir İsmail Hasan adlı üç şehit ile Muhammed Yusuf Gravi, İsmail Hecer, Feyzi Osman, Süleyman Asu ve diğerleri dahil olmak üzere yaralanan birçok Peşmerge oldu.
Bu savaş, askeri, siyasi ve halk çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Irak Genelkurmay Başkanı Korgeneral Ahmed Salih el-Abdi, mağlubiyetle ilgili telgrafı Abdülkerim Kasım'a bildirmekte güçlük çekti ve bildirmek için 10 dakikadan fazla gecikti. Bağdat'ta o dönemde, Genelkurmay Başkanı'nın subaylardan birinden telgrafı Cumhurbaşkanlığı ofisine koymasını istediğine dair bir söylenti yayıldı. Bu, bu utanç verici mağlubiyetin tüm Irak'a yayılmasına neden oldu; hatta Iraklı vatandaşlar, daha önce çeteleri ve haydutları ortadan kaldırdığını ilan eden Abdülkerim Kasım'ın propagandasını alaya aldılar! Aynı zamanda ordu, Kürdistan'daki savaşın ve çatışmanın yeni bir aşamaya girdiğini ve Kürt hareketini yok etmenin kolay olmadığını anladı. Hatta Iraklı siyasi güçler ve partiler, Baas Partisi ve Kürt meselesine karşı tutumları değişmeyen Arap milliyetçileri dışında, Kürdistan'daki savaşın devam etmesinin Irak'a daha fazla zarar vereceğini ve sorunların süreceğini anladılar. Onlar, Kürt isyanının Abdülkerim Kasım'ın esnekliği ve onlara karşı şiddet kullanmaması nedeniyle devam ettiğini, dolayısıyla yoğun bombardıman, daha fazla güç ve daha şiddetli şiddet kullanarak bastırılabileceğini ve ortadan kaldırılabileceğini savunuyorlardı. Hükümetin tepkisinin Kürdistan'a daha fazla asker ve askeri birlik göndermek olduğu zaten ortaya çıkmıştı. Aynı zamanda Zaho ilçesinde, Kürt devrimini destekledikleri iddiasıyla sivillere, sempatizanlara ve Kürt devrimi destekçilerine yönelik geniş çaplı bir av ve tutuklama kampanyası başlatıldı ve hiçbir delil veya tanık olmaksızın cezaevlerine atıldılar.
Kaynaklar:1- Abdülfettah Ali el-Butani, Badinan Bölgesi 1925- 1970, Cilt 2, (Selahaddin Üniversitesi Matbaası - Erbil - 2017).
2- Muhammed Salih Pindro (Ceger Soz), Şehit Komutan Abdürrahim Casim Barzani'nin Yaşamı ve Mücadelesi, Baskı Yeri Yok, 2020.
3- Rojin Çelebi Münir, Zaho 14'inin Temmuz 1958 – 6'ının Mart 1975, Zaho Kürt Araştırmaları Merkezi, Zaho, 2018.
4- Şekib Akravî, Kürdistan'daki Çile Yılları. Kürdistan ve Irak'taki En Önemli Siyasi ve Askeri Olaylar 1958 – 1980, (Kültür Matbaası - Erbil - 2007).