بە ڕاستی ڕێکخستنەکانی پارتی لە ناو یەکە سەربازییەکانی زاخۆ بەردەوام هەواڵ و جووڵەی سوپایان لە ناوچەکە بۆ بەرپرسی لێژنەی ناوچەی زاخۆی پارتی مەلا ساڵح حاجی بە قەوسی دەگواستەوە، ئەویش بە لای خۆیەوە زانیارییەکانی بۆ عیسا سوار فەرماندەی ناوچەکە دەگواستەوە، لە ئاداری ساڵی ١٩٦٢ەوە پێشمەرگە کۆنترۆڵی ژمارەیەک پێگەی حکومییان لە تەنگەی زاخۆ و ناحیەی سلیڤانە (ئاسێهی) کرد و پێگەکانی خۆیان لە گوندی ترکژا و گەلی قەڵما بەهێز کرد، نامەیەکی بەپەلە گەیشتە عیسا سوار لە لێژنەی ناوچەی زاخۆ کە ئاماژەی بەوە دەکرد فەوجێکی سەربازی لە شێخان بە سەرۆکایەتی عەقید مەجید سەبع عەبووسی، بە مەبەستی ئاڵوگۆڕ لەگەڵ فەوجی باتیفا جووڵاوە، بەیانی ڕۆژی ١ی نیسانی ١٩٦٢ لە ڕێڕەوێکی شاخاوی بەرەو کەمپی فایدە، کاتژمێر ٨:٠٠ی بەیانی پێشڕەوی ڕیزەکە گەیشتە ناو تەنگەی زاخۆ. شایەنی باسە ئەم زانیارییە پێشتر لە ڕێگەی خورشید سەلیم شیرە گەیشتبوو، کە ئەندامێکی ڕێکخستنەکانی پارتی بوو لە فەوجی دووەمی لیوای سێیەم، ئەویش بە لای خۆیەوە هەواڵی گواستنەوەی فەوجەکەی بۆ مەلا عەلی رەشاد هاجانی گەیاندبوو، بۆ ئەوەی فەرماندەی پێشمەرگە عیسا سوار ئاگادار بکاتەوە.
کاتێک هەواڵەکە گەیشت، عیسا سوار لە گوندی حەسەن ئاڤا کۆبوونەوەیەکی لەگەڵ ژمارەیەک لە فەرماندە باڵەکانی پێشمەرگە ئەنجامدا، ئامانجی کۆبوونەوەکە دانانی پلانێک بوو بۆ لێدانی فەوجی دووەمی لیوای سێیەمی سەر بە سوپاى عێراق، دوای تاوتوێکردنی پلانەکە، هێزی پێشمەرگە لە ناو تەنگەی زاخۆ بۆ چەند گرووپێک بەم شێوەیەی خوارەوە دابەشکران: گرووپی یەکەم کە پێکهاتبوو لە عیسا سوار و هەندێک لە پاسەوانەکانی و ژمارەیەک پێشمەرگەی ناوچەی بەرواری باڵا بە سەرۆکایەتی دەرباز هەروری، لە خوارەوەی تەنگەی زاخۆ لە نزیک گوندی حەسەن ئاڤا جێگیر بوون.
گرووپی دووەم لە بەشی خوارەوەی تەنگەکە لە لای ڕۆژئاوا جێگیر بوون، پێکهاتبوون لە فەرماندەی باڵ هاشم میرۆزی، یاسین ڕەشۆ میرۆزی، ئەحمەد محۆ شرانشی، عەلی ڕەشۆ، فەرحان عەلی، و عەریف دەروێش. لە ناوەڕاستی تەنگەکە گرووپی سێیەم لە لای ڕۆژهەڵاتەوە تا نزیک بنکەی سەهریجی جێگیر بوون و پێکهاتبوون لە فەرماندەی باڵ عەلی هالۆ، سەلمان خورشید، سەعید هالۆ، سەعید خەلیل، و ژمارەیەکی دیکە لە پێشمەرگە. گرووپی چوارەم کە پێکهاتبوو لە شێخ مستەفا حاجی مەحموود، محەمەد خالید، نوعمان محەمەد، شەعبان سەعید، و جانگیر سێڤۆ، ئەرکی سەرقاڵکردنی خاڵی سەربازی لە کڵفەرینی پێ سپێردرا. لە کاتێکدا گرووپی پێنجەم کە پێکهاتبوو لە هەریەک لە سولەیمان لاچی مزووری باڵا، عەریف سولەیمان دۆسکی، عەلی عەلی سەیفەدین، شێخ سدیق عەبدوڵڵا، و ئەمین ئۆزمانی و ژمارەیەکی دیکە لە پێشمەرگە، ئەمانە لە لای ڕۆژهەڵاتی تەنگەی زاخۆ تا ناوەڕاستی جێگیر بوون. گرووپی کۆتایی پێکهاتبوو لە ژمارەیەک پێشمەرگە بە سەرۆکایەتی فەرماندەی باڵ یاسین موحی دێزۆیی و پێشمەرگە عەبدولڕەحمان محەمەد عەبدول، ئەم گرووپە ئەرکدار کران بە لێدان و سەرقاڵکردنی خاڵی سەربازی کۆخین – ترکژا. لە هەمان کۆبوونەوەدا پلانی شەڕەکە دانرا، بە جۆرێک هەمووان پابەندی ڕێنماییەکان بن، پلانەکە وابوو یەکەم تەقەکردن لە لایەن عەلی هالۆوە بێت، هەروەها جەخت لەسەر پێویستی پاراستنی پێشمەرگە لە دوژمن بە تایبەت لە فڕۆکەکان کرایەوە، ئەو شتەی زۆر جەختی لەسەر کرایەوە ئەوە بوو کە بە هیچ شێوەیەک ڕێگە نەدرێت دوو ئۆتۆمبێلی پێشڕەوی ڕیزەکە تێپەڕن، چونکە یەکەمیان هی فەرماندەی فەوج بوو و دووەمیان هی ئۆتۆمبێلی پەیوەندیدانی بێتەل بوو، ئەگەر بگەنە فایدە لە دهۆک، ئەوا هێز بۆ فریادڕەسییان دێت.
دوای ئەم ڕێکخستن و ئامادەکارییە، پلانی ڕووبەڕووبوونەوەکە بە شێوەی کمین دانرا، پێشمەرگە بە نهێنییەکی تەواو و بە پلانێکی سەربازی توندوتۆڵ لە درێژایی تەنگەکە خۆیان شاردەوە و بە گەڵای دارەکان خۆیان داپۆشی، یەکەم کاریش کە پێشمەرگە کردی بڕینی هێڵەکانی تەلەفۆن بوو لە نێوان زاخۆ و مووسڵ.
بەیانی ڕۆژی ١ی نیسانی ١٩٦٢، ڕیزەکەی فەوجەکە گەیشتە ناو تەنگەکە، کە پێکهاتبوو لە ٣٥ ئۆتۆمبێل، پێنج تانک، لەگەڵ پێنج ئۆتۆمبێلی جیپی تایبەت بە ئەفسەران، جگە لە دوو ئۆتۆمبێلی پیک ئاب بۆ پاسەوانی فەرماندەی فەوج و ئامێرەکانی پەیوەندیدانی بێتەل، کاتێک گەیشتنە کۆتایی تەنگەکە، ڕیزە سەربازییەکە لە هەردوو لاوە ڕووبەڕووی تەقەی چڕی پێشمەرگە بووەوە. پێکدادانەکە بووە هۆی کوژران و برینداربوونی ژمارەیەک ئەفسەر و سەرباز، لە نێویاندا فەرماندەی فەوج عەقید محەمەد یەحیا کە بریندار بوو، و یاریدەدەرەکەی موقەدەم نەسین تورکمانی کوژرا. هەروەها شەش ئەفسەر و ١٧٣ سەرباز و ئەفسەری پلەدار لە لایەن پێشمەرگەوە بە دیل گیران، و ٥٣ ئەفسەر و سەرباز بریندار بوون، جگە لەوەش پێشمەرگە توانی دەست بەسەر هەموو چەک و تەقەمەنی و ئۆتۆمبێلە سەربازییەکان و کەلوپەلەکانی سەر بە فەوجەکەدا بگرێت کە پێشتر ئاماژەیان پێکرا. لە بەرامبەردا، زیانەکانی پێشمەرگە سێ شەهید بوون کە بریتی بوون لە یاسین میرۆزی، سەبری عەبدی، و قادر ئیسماعیل حەسەن، جگە لە برینداربوونی ژمارەیەک پێشمەرگە لەوانە محەمەد یووسف گراڤی، ئیسماعیل هەجەر، فەیزی عوسمان، سولەیمان ئاسۆ، و ئەوانی دیکە.
ئەو شەڕە دەنگدانەوەیەکی فراوانی لە ناوەندە سەربازی و سیاسەتمەدار و جەماوەرییەکاندا دروستکرد. تەنانەت سەرۆک ئەرکانی سوپاى عێراق لیوا ڕوکن ئەحمەد ساڵح عەبدی تووشی سەختی بوو لە ئاگادارکردنەوەی عەبدولکەریم قاسم بە تەلەگرافەکەی پەیوەست بە شکستەکە، کە زیاتر لە ١٠ خولەک لە گەیاندنیدا دواکەوت، لە شاری به‌غدا لەو کاتەدا دەنگۆیەک بڵاوبووەوە کە سەرۆک ئەرکان داوای لە یەکێک لە ئەفسەرەکان کردووە تەلەگرافەکە لەسەر مێزی سەرۆک کۆمار دابنێت، ئەوەش بووە هۆی بڵاوبوونەوەی هەواڵی ئەم شکستە شەرمهێنەرە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە سەرانسەری عراق، تەنانەت هاووڵاتییانی عێراقی گاڵتەیان بە پڕوپاگەندەی عەبدولکەریم قاسم دەکرد کە پێشتر ڕایگەیاندبوو کۆتایی بە چەتەکان و بڕین و کوشتن هێناوە! لە هەمان کاتدا، سوپا تێگەیشت کە شەڕ و پێکدادان لە کوردستان چووەتە قۆناغێکی نوێوە و لەناوبردنی بزووتنەوەی کورد کارێکی ئاسان نییە، تەنانەت هێز و لایەنە سیاسەتمەدارە عێراقییەکانیش تێگەیشتن کە بەردەوامی شەڕ لە کوردستان زیانی زیاتر بە عراق دەگەیەنێت و کێشەکان بەردەوام دەبن، جگە لە حیزبی بەعس و ناسیۆنالیستە عەرەبەکان کە هەڵوێستیان بەرامبەر دۆزی کورد نەگۆڕا، ئەوان بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە یاخیبوونی کورد بەهۆی نەرمی نواندنی عەبدولکەریم قاسم و بەکارنەهێنانی توندوتیژی دژیان بەردەوامە، بۆیە دەکرێت بە بۆردومانی چڕ و بەکارهێنانی هێزی زیاتر و توندوتیژی توندتر دژیان سەرکوت بکرێت و لەناوببرێت. بە ڕاستی دەرکەوت کە کاردانەوەی حکومەت بریتی بوو لە ناردنی هێز و یەکە سەربازی زیاتر بۆ کوردستان، لە هەمان کاتدا هەڵمەتێکی ڕاوەدوونان و دەستگیرکردنی بەرفراوانی مەدەنییەکان و هاوسۆز و لایەنگرانی شۆڕشی کورد لە قەزای زاخۆ بە تۆمەتی پشتیوانی شۆڕشی کورد دەستی پێکرد، و بە بێ بوونی هیچ بەڵگە یان شایەتحاڵێک ڕەوانەی زیندانەکان کران.
سەرچاوەکان:١- عەبدولفەتاح عەلی بۆتانی، ناوچەی بادینان ١٩٢٥- ١٩٧٠، بەرگی ٢، (چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین- هەولێر- ٢٠١٧).
٢- محەمەد ساڵح پێندڕۆیی (جگەر سۆز)، ژیان و خەباتى شەهیدى فەرماندە عەبدوڕەحیم جەسیم بارزانی، بێ شوێنى چاپ، ٢٠٢٠.
٣- ڕۆژین چەلبی مونیر، زاخۆ ١٤ی تیرمەها ١٩٥٨ – ٦ی ئادارا ١٩٧٥، سەنتەرێ زاخۆ بۆ ڤەکۆلینێن کوردی، زاخۆ، ٢٠١٨.
٤- شەکیب عەقراوی، ساڵانی مەینەتی لە کوردستان. گرنگترین ڕووداوە سیاسەتمەدار و سەربازییەکان لە کوردستان و عراق لە ١٩٥٨ – ١٩٨٠، (چاپخانەی ڕۆشنبیری- هەولێر- ٢٠٠٧).