Biyografi

Zerari Süleyman Beg Dergelei, 1924 yılında Erbil ilinin Revandız ilçesine bağlı Maulyan köyünde doğdu. Sovyetler Birliği'ne gitmeden önce evliydi ve eşinin adı Halime Usta Rahim'di, Serdar Zerar adında bir oğulları vardı. 1952 yılında Taşkent Üniversitesi'ne kabul edildi ve tarih bölümünden lisans derecesini aldı. Sovyetler Birliği'ndeyken Zoya İsmailov (Zehra Hasan İsmail) ile evlendi. Barzani'nin yoldaşları Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra, eşi Güney Kürdistan'a dönmedi. Kürtçe, Arapça, Farsça ve Rusça dillerini biliyordu. 19 Mayıs 2018 tarihinde hayatını kaybetti.

Mücadele Hayatı

 1943 yılında Irak Krallığı hükümetinde askerdi, 1943 sonbaharında Mergesor ilçesine transfer edildi, 1944 başında Kerkük Örfi Askeri Mahkemesi tarafından hapsedildi, 1946 Şubat başında hapisten serbest bırakıldı ve Irak ordusundaki görevine döndü, 1946 Nisan ayında askerlikten firar ederek Doğu Kürdistan'a yöneldi, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzan kuvvetlerinde peşmergelik yaptı ve kendisine subay rütbesi verildi, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin son üç ayında Neğde kaymakamlığı görevi kendisine verildi, Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin çöküşünden sonra 1947 Mart 24 tarihinde Doğu Kürdistan'ın Hane bölgesindeki Karne savaşına katıldı ve bu savaşta yaralandı.

Mahabad'daki Kürdistan Cumhuriyeti'nin yıkılışı ve Barzani'nin Doğu Kürdistan'dan Güney Kürdistan'a dönüşünden sonra, Doğu Kürdistan'da Neğde savaşı ve Şino savaşına katıldı, ayrıca 19 Nisan 1947 tarihinde (Hakkâri ve Berazgir ovası yoluyla) Kuzey Kürdistan toprakları üzerinden Şirvan ve Mizuri bölgesine dönen peşmergeler arasındaydı.

Döndükten sonra, General Mustafa Barzani 6 Mayıs 1947 tarihinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yaparak onları kalma veya Sovyetler Birliği'ne gitme konusunda serbest bıraktı, orada yoldaşlarının tamamı yola devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı aldılar, 23 Mayıs 1947 tarihinde General Mustafa Barzani ile birlikte Sovyetler Birliği'ne doğru yola çıktı ve Kutur halkı savaşı ve Mako köprüsü savaşlarına katıldı, büyük zorluklar ve yorgunluktan sonra 18 Haziran 1947 tarihinde İran ile Sovyetler Birliği arasındaki sınırda bulunan Aras Nehri'ni geçerek Sovyetler'e geçti.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, 19 Haziran 1947 tarihinde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir toplumda kırk gün boyunca tutuldular ve bir grup asker tarafından gözetim altında tutuldular, yiyecek, giyim ve ulaşım açısından savaş esiri muamelesi gördüler. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayvahl ve Kelbecer bölgelerine dağıtıldılar. 10 Aralık 1947 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin başkenti Bakü'deki Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledildiler ve aynı ayın 23 gününde kendilerine askeri üniformalar verildi ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verildi.

Cafer Bağırov'un yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın 29 Ağustos 1948 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çurçuk topluluğuna taşınmasına karar verildi ve orada askeri eğitime devam ettiler.

1949 Mart ayında yoldaşlarıyla birlikte grup ve takım halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine dağıtıldılar ve kolhoz tarlalarında (halkın hükümetten kiraladığı ve daha sonra hükümet payını verdikleri topraklar) çalışıyorlardı.

Büyük bir çabanın ardından ve General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektuptan sonra, nihayet Barzani'nin kendi yoldaşlarının yaşadığı sıkıntıları anlattığı bir mektup Stalin'in eline ulaştı ve o da derhal Barzani yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komisyon kurulmasına karar verdi ve sonunda komisyonun kararı hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde oldu, bu nedenle söz konusu kişi 1951 Kasım ayında Sovyetler'deki Vriviski şehrine gitti.

Irak'taki 14 Temmuz 1958 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, 25 Şubat 1959 tarihinde, üçüncü ve yedinci maddeler ve onuncu maddenin (a) bendi ve 11 maddesinin uygulanması ile 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanarak, kendisi ve yoldaşları genel af kapsamına girdiler.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığında Irak Cumhuriyeti kuruldu, söz konusu kişi 16 Nisan 1959 tarihinde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Irak Cumhuriyeti'nin güneyindeki Basra limanı üzerinden Kürdistan'a döndü. 

 1959 yılında öğretmen oldu, ölümsüz Barzani'nin isteği üzerine Kerkük'te kaldı ve ardından Revandız'a transfer edildi. 1963 yılında Eylül Devrimi'ne katıldı ve tabur yardımcılığı yaptı. 16 Temmuz 1963 tarihinde Spilik savaşına katıldı ve 1965 yılında Korek Dağı savaşına katıldı. 1966 yılında Handren destanına katıldı ve bu destanda yaralandı.

11 Mart 1970 anlaşmasından sonra eski mesleğine döndü ve aynı yıl Komünist Parti temsilcisi oldu. 1972 yılında Erbil ve Bağdat'taki Kürdistan Öğretmenler Birliği'nin her iki kongresine katıldı. 1973 yılında evini Bağdat'a taşıdı ve Cumhuriyet Lisesi'ne atandı. 1979 yılında Erbil'e döndü, 1991 yılında Erbil ve Kerkük'te ayaklanmaya katıldı. 1993 yılında Kürdistan Bağımsızlık Partisi'nin birinci kongresinde liderlik üyesi oldu ve ardından bu parti feshedilene kadar siyasi büro üyesi oldu.

Kaynaklar:
  1. Hamid Gerdi, Tarih Özeti, birinci baskı, (Erbil - Aras Basım ve Yayın Kurumu - Eğitim Bakanlığı matbaası - 2004)
  2. Zerari Süleyman Beg Dergelei, 1943-1977 yılları arasındaki anılarım, (Süleymaniye - Rehend matbaası - 2002)
  3. Ömer Faruki, Serdar Dana, Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Hayatı ve Mücadeleleri, ikinci baskı, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Basımevi - 2002S).
  4.  Şehit Komutan Haso Mirxan Žajoki'nin hatıratında, Barzani ile 62 gün, Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne geçişi, birinci baskı (Erbil - Roşenbir Basımevi - 1997S).
  5. Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Basımevi - 1998S).
  6. Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Heyeti arşivi.