ژیاننامە:
بەدرۆ لەشکری حوسێن لە ساڵی ١٩٣٠ لە گوندی «بێستێ» لەدایکبووە کە بەشێک بووە لە شاری هەولێر. بەدرۆ لەگەڵ کوردستان محەمەد عەلی هاوسەرگیری کردووە و پێکەوە چوار کوڕ و کچێکیان بووە. ناوەکانیان سەرکەوت، متین، هەڵکەوت، ڕێکەوت و عائیشە بوون. بەدرۆ لە یەکێتی سۆڤیەت خوێندوویەتی و بڕوانامەی لە کشتوکاڵ بەدەستهێناوە. وەک پەنابەرێک لە ساڵی ١٩٧٥ دەچێتە ئێران. دواتر لە ساڵی ١٩٩٥ دەگەڕێتەوە کوردستان.
لە ساڵی ١٩٤٣ بەدرۆ پەیوەندی بە سەربازانی شۆڕشی دووەمی بارزانییەوە کردووە. هەروەها بەشداری لە گرتنی بنکەی پۆلیسی «گۆڕەتوو» لە ٦ی ئەیلوولی ١٩٤٣ کردووە. جگە لەوەش، بەشداری لە گرتنی بنکەی پۆلیسی «مەیدان مۆریکی» لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٤٥ کردووە. بەهۆی بەشداریکردنی لە شۆڕشدا، لە ١٩ی ئابی ١٩٤٥، دادگای «عورفی سەربازی» دەستی بەسەر سەرجەم کەلوپەلەکانیدا گرتووە.
دوای تێکچوونی شۆڕشی دووەمی بارزانی، بەدرۆ و براکانی، ئەحمەدی لەشکری و شەریف لەشکری، وەک پێشمەرگە پەیوەندییان بە سوپای بارزانییەوە کرد لە کۆماری کوردستان لە مەهاباد. ئەوان بەشێک بوون لە سوپای ساڵح مستەفا لە «سەقز».
بەدرۆ بەشداری لە زۆر شەڕدا کردووە. بۆ نموونە، شەڕی «قەرەوێ» لە ٢٩ی نیسانی ١٩٤٦، شەڕی «ملقەرەنی» لە ٣ی ئایاری ١٩٤٦. دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان، بەدرۆ لە شەڕی «ناڵۆس» لە ٣ی ئازاری ١٩٤٧ شەڕی کردووە؛ هەروەها بەشداری لە شەڕەکانی «نەغەدە» و «شنۆ» لە ١٩ی ئازاری ١٩٤٧ کردووە.
دوای ڕووخانی پارتی دیموكراتی كوردستان لە مەهاباد و گەڕانەوەی بارزانی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە بۆ باشووری کوردستان، بەدرۆ بەشداری لە شەڕەکانی «نەغەدە» و «شنۆ» لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کردووە. هەروەها یەکێک بووە لەو پێشمەرگانەی کە لە ١٩/٤/١٩٤٧ بە ڕێگای «خوڕاکوڕک و دەشتی بەرازگرەوا» لەسەر خاکی باکووری کوردستاندا تێپەڕین بۆ گەڕانەوە بۆ «شێروان» و «مزوری». دوای گەڕانەوەیان، جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی لە ١٥/٥/١٩٤٧ لە گوندی «ئەرگوش» کۆبوونەوەیەکی لەگەڵ هاوڕێکانی ئەنجامدا و ئازادی پێدان کە بمێننەوە یان بچن بۆ یەکێتی سۆڤیەت. لە کۆبوونەوەکەدا، هەمووان بڕیاریاندا بەجێبهێڵن و بچن بۆ یەکێتی سۆڤیەت. لە ٢٣ی ئایاری ١٩٤٧، بەدرۆ لەگەڵ جەنەڕاڵ مستەفا گەشت دەکات بۆ یەکێتی سۆڤیەت و لە شەڕەکانی «گالی قتوور» و «مەنگوڕ» شەڕ دەکات. دوای زۆر ناخۆشی، لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٤٧، توانی گەشت بکات بۆ یەکێتی سۆڤیەت دوای ئەوەی بە ڕووباری ئاراسدا تێپەڕی کە دەکەوتە نێوان سنوورەکانی ئێران و یەکێتی سۆڤیەت.
دوای گەیشتنیان بە یەکێتی سۆڤیەت لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٧ لە شاری «ئاخچەوان» لە کۆماری ئازەربایجان، هەموو هاوڕێکان لە کۆمەڵگەیەکدا جێگیرکران کە بە تێلی دڕکدار دەوردرابوو. لەلایەن سەربازەکانەوە چاودێری دەکران و وەک بارمتەی جەنگ مامەڵەیان لەگەڵ دەکرا کاتێک باس لە خواردن و جلوبەرگ دەبوو. دواتر، حکومەتی سۆڤیەت بڕیاریدا کە هاوڕێکان دابەش بکرێن بۆ شوێنەکانی «ئەغدام»، «لاچین»، «ئەیولاخ» و «کەلبەجەر» لە کۆماری ئازەربایجان. لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٧، گواسترانەوە بۆ کەمپێکی سەربازی لەسەر دەریاچەی «خەزەر» لە پایتەختی کۆماری مەهاباد «باکۆ». لە ٢٣ی هەمان مانگدا، جلوبەرگی سەربازییان پێدرا و لەلایەن ئەفسەرانی کۆمارەوە ڕۆژانە ٨ کاتژمێر مەشقیان پێکرا. لەسەر ئەوەش، هەندێک لەو هاوڕێیانەی کە بە کوردی دەخوێندەوارییان هەبوو، ڕۆژانە ٤ کاتژمێر زمانیان فێر دەکرد.
دوای مامەڵەی خراپی «جەعفەر باقیرۆڤ» لەگەڵ هاوڕێکان، لە ٢٩ی ئابی ١٩٤٩، بارزانی بڕیاریدا کەمپە سەربازییەکەی لە کۆماری مەهابادەوە بگوازێتەوە بۆ کۆمەڵگەی «چەرچوک» لە نزیک شاری «ئەشکەند» کە پایتەختی ئۆزبەکستان بوو؛ لەوێ بەردەوام بوون لە مەشقە سەربازییەکانیان.
لە ئازاری ١٩٤٩، هاوڕێکان دابەشکران بەسەر گوندەکانی یەکێتی سۆڤیەت و کێڵگەکاندا (کە هاووڵاتیان لە حکومەتەکان بە کرێ دەیانگرت و دواتر پارەکەیان دەدایەوە). هاوڕێکان لەو شوێنانە کاریان دەکرد.
دوای چەندین نامە بۆ ستالین لەلایەن جەنەڕاڵ بارزانییەوە، نامەیەک لە کۆتاییدا دەگاتە دەست ستالین کە تێیدا باس لەو ناخۆشییانە دەکات کە هاوڕێکان پێیدا تێپەڕ دەبن. ستالین دەستبەجێ پارتێک دروست دەکات بۆ لێکۆڵینەوە لە هاوڕێکانی بارزانی؛ پارتەکە دەگاتە ئەو بڕیارەی کە دەبێت هەمووان لە شاری «ڤریڤسکی» کۆببنەوە. هەمووان لە تشرینی دووەمی ١٩٥١ گەشت دەکەن بۆ ئەو شارە.
بەدرۆ لەگەڵ هاوڕێکانی بە کەشتی «گرۆزیا» لە ڕێگەی بەندەری «بەسرە» لە ١٦ی نیسانی ١٩٥٩ دەگەڕێنەوە کوردستان.
لە شۆڕشی «ئەیلوول» لە ١٩٦٣ بەشداری دەکات. هەروەها بەشێک بووە لە شەڕەکانی «چیای پیرس» و «سارێ ئاکرێ». دواتر لەگەڵ مستەفا بارزانی دەچێت بۆ سۆران. پاشان تا ساڵی ١٩٧٥ دەچێتە پاڵ سوپای براکەی. دوای ڕووخانی شۆڕشی «ئەیلوول» لە ١٩٧٥، بەدرۆ کۆچ دەکات بۆ ئێران. سەرەتا لە کۆمەڵگەی «زێوە» نیشتەجێ دەبێت. پاشان دەگوازرێتەوە بۆ «ئەسفەهان» و دواتر «تەورێز». لە ١٩٨٠ بەشداری شۆڕشی «گوڵان» دەکات. هەروەها دەبێتە پێشمەرگە لە نووسینگەی سەرۆک مەسعود بارزانی.
بەدرۆ لە ساڵی ١٩٩٥ دەگەڕێتەوە باشووری کوردستان. هەروەها لە ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠، لە ١٣یەمین کۆنگرەی پارتی دیموكراتی كوردستان، لەلایەن سەرۆک مەسعود بارزانییەوە میدالیای بارزانی پێبەخشرا بەهۆی ئازایەتی و بەشداریکردنی لە شۆڕش و شەڕەکانی ئازادی کوردستان.
سەرچاوەکان:
- حامید گه‌وهه‌ری، میدالیای بارزانی به‌رزترین خه‌ڵاتی ڕێزلێنان، به‌رگی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - چاپخانه‌ی حاجی هاشم - ٢٠١٥).
- حه‌مید گه‌ردی، پوخته‌ی مێژوونامه، چاپی یه‌كه‌م، (هه‌ولێر - ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس - چاپخانه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده - ٢٠٠٤).
- حیدر فاروق السامرائي، ضیاء جعفر و دوره السیاسي و الاقتصادي في العراق، (لندن – دارالحكمة - ٢٠١٦).
- بەدرۆ لەشکری حسێن، فۆرمی هەڤاڵانی بارزانی (بارەگای بارزانی – لێژنەی ناوچەی بارزان).
- دەقی بڕیاری لێژنەی لێبوردنی گشتی بۆ گێڕانەوەی شکۆ بۆ شەهیدانی شۆڕشی بارزان، گۆڤاری ڕزگاری، ژمارە ٢، ٣، چاپخانەی ڕابیتە، بەغدا، ١ی نیسانی ١٩٥٩.