زندگینامه

فاتح محمد امین مرتضی در استان کرکوک متولد شد، از ایل فیلی سیامنسوری است که نیاکانش از منطقه کرمانشاه در کردستان شرقی به کردستان جنوبی مهاجرت کرده‌اند، در سال 1959 وارد بخش کردی دانشکده ادبیات دانشگاه بغداد شد، در 9 اکتبر 1962 برادرش حسیب محمد امین (1926-1962) در نبرد آکسلار در استان کرکوک، در حمله نیروهای زمینی ارتش دولت عراق شهید شد، که به عنوان اولین معلمی که در انقلاب سپتامبر شهید شده است شناخته می‌شود، در سال 1963 مدرک کارشناسی خود را در رشته زبان کردی از دانشگاه بغداد دریافت کرد، در سال‌های 1970-1974 معاون مدیر آموزش و پرورش در کرکوک و مسئول آموزش کردی بود، در اوت 1971 نمایندگی کنگره مدیران آموزش و پرورش استان‌های شمال عراق را در شهرک پیرمام وابسته به استان اربیل برای بحث درباره مسائل آموزشی و کاری بر عهده داشت. او به زبان‌های کردی، عربی، ترکمنی، فارسی، انگلیسی و آلمانی تسلط داشت.

کارنامه

فاتح محمد امین مرتضی در سال 1957 در دوران پادشاهی عراق به عضویت PDK درآمد و با نام مستعار بروسک فعالیت می‌کرد، در سال 1959 به اتحادیه دانشجویان کردستان پیوست، در سال‌های 1959-1962 عضو کمیته تشکیلاتی دانشگاه بغدادِ حزب دموکرات کردستان (PDK) بود، در سال 1963 به صفوف نیروهای پیشمرگه پیوست و در نیروهای قره‌داغ مسئول سیاسی بود، در سال 1963 در استان کرکوک علیه ارتش عراق در نبرد زنبور شرکت کرد، در سال 1963 مسئول شاخه سوم حزب دموکرات کردستان (PDK) بود، در سال 1964 در رادیو صدای کردستان در بخش زبان ترکمنی به عنوان گوینده کار کرد، در سال 1964 مسئول دوم کمیته شاخه پنجم حزب دموکرات کردستان (PDK) شد، در سال 1964 علیه تصمیمات اجلاس عمومی ماوت که توسط جناح دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان (PDK) سازماندهی شده بود موضع گرفت و از رئیس مصطفی بارزانی حمایت کرد.

در سال 1964، عضو هیئت دوازده‌نفره مذاکره‌کننده ششمین کنگره حزب دموکرات کردستان (PDK) بود که با تایید رئیس مصطفی بارزانی (1903-1979) برای شرکت در ششمین کنگره به نزد جناح دفتر سیاسی رفته بود، اما به دلیل اصرار جناح دفتر سیاسی برای عدم مشارکت، هیئت به نتیجه نرسید، در سال 1964 توسط نمایندگان کنگره ششم به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (PDK) انتخاب شد، در سال 1966 توسط نمایندگان کنگره هفتم به عنوان عضو علی‌البدل کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (PDK) انتخاب شد، در سال 1966 به عنوان مسئول کمیته شاخه سوم تعیین شد، در سال 1967 توسط مقامات دولت عراق دستگیر شد و در زندان‌های نقلیات، موقف عمومی و رمادیه زندانی و به شدت شکنجه شد، در پایان سال 1969 آزاد شد، در سال 1969 او مدیر مدرسه متوسطه گلاله بود، که تنها مدرسه متوسطه در انقلاب سپتامبر بود، در سال 1969 عضو هیئت تحریریه مجله تیشک شد، در 5 اوت 1970 در روستای ناپردان در استان اربیل، نماینده سومین کنگره اتحادیه معلمان کردستان بود، در سال 1970 نماینده 8مین کنگره حزب دموکرات کردستان (PDK) در روستای ناپردان از استان اربیل بود، در سال 1970 از کادر یازدهم به عنوان مسئول دوم پایگاه کمیته شاخه اول حزب دموکرات کردستان (PDK) منصوب شد.

در سال 1970، سرپرست کمیته شاخه اول شد، در سال 1971 در پایگاه کمیته شاخه چهارم حزب دموکرات کردستان (PDK) از بوکسور جهانی عدنان قیسی استقبال کرد، در سال 1972 در اربیل نماینده چهارمین کنگره اتحادیه معلمان کردستان بود، در سال 1972 مسئول شاخه کرکوک اتحادیه معلمان کردستان بود، در نیمه سال 1973 عضو کمیته موسس انجمن فرهنگی کرد در کرکوک بود، در سال 1973 به عنوان عضو کمیته اجرایی اتحادیه نویسندگان کردستان شاخه کرکوک انتخاب شد، از 1 تا 3 فوریه 1974، نماینده پنجمین کنگره اتحادیه معلمان کردستان در سلیمانیه بود، در سال 1974 به عنوان مسئول اتحادیه معلمان کردستان شاخه کرکوک منصوب شد، در سال 1974 مسئول کمیته بخش سیروان وابسته به کمیته شاخه سوم شد، در سال 1975 در نبرد طوزخورماتو در استان کرکوک توسط ارتش عراق مجروح شد.

در سال 1975-1976، پس از شکست انقلاب سپتامبر، در شهرک نقده در ایران پناهنده شد، در سال 1976 پس از بازگشت به کردستان جنوبی، برای مرکز عراق تبعید شد، سال‌های (1976-1982) در دیوانیه در دوران تبعید زندگی خود را گذراند، از سال 1982 تا 1991 در بعقوبه، مرکز استان دیالی، دوران تبعید خود را گذراند، در سال 1991 به عنوان معلم به اربیل منتقل شد و در سال 1991 به عنوان مسئول دوم دفتر سازمان‌های مردمی (کمی) حزب دموکرات کردستان (PDK) منصوب شد، در سال 1992 نامزد دور اول پارلمان کردستان در لیست حزب دموکرات کردستان (PDK) بود، در سال 1992 در سازماندهی ششمین کنگره اتحادیه معلمان کردستان همکاری کرد، در سال‌های 1992-1994 مدیرکل آموزش و پرورش در سلیمانیه در دولت اقلیم کردستان بود.

در سال 1993 نماینده یازدهمین کنگره حزب دموکرات کردستان - متحد در اربیل بود، در سال‌های 1993-1994 کادر کمیته شعبه دوم حزب دموکرات کردستان - متحد در اربیل بود، در سال 1995 به عنوان پناهنده وارد جمهوری فدرال آلمان شد، در سال‌های 1999-2001 مسئول سازمان برلینِ کمیته شعبه ششم اروپای حزب دموکرات کردستان (PDK) بود، در سال‌های 2001-2005 عضو پارلمان کردستان بوده است، در 4 آوریل 2002 عضو کمیته امور آموزش و تحصیلات عالی پارلمان کردستان در دوره اول شد، در سال 2005 به عنوان مسئول دفتر حقوق بشر در استان کرکوک تعیین شد، در 12 نوامبر 2002 عضو کمیته امور آموزش و تحصیلات عالی پارلمان کردستان در دوره اول شد، در سال‌های 2011-2019 به عنوان عضو شورای رهبری استان کرکوک-گرمیان حزب دموکرات کردستان (PDK) کار کرده است، روز دوشنبه 2 نوامبر 2020 دار فانی را وداع گفت.

منابع:
  1. آرشیو کمیته دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
  2. نامه تسلیت، روزنامه خبات، شماره 6032، اربیل، دوشنبه، 02.11.2020، ص 6.
  3. رضا شوان، اولین معلم شهید انقلاب سپتامبر حسیب محمد امین بیگ، مجله سیروان، شعبه 15 خانقین حزب دموکرات کردستان، شماره 18، بهار 2014، صفحه 21، 25.
  4. علی شنگالی، مسئله کرد و حزب بعث سوسیالیست عربی، بخش سوم، (دهوک - چاپخانه خانی - 2012)، ص. 382.
  5. شوان محمد امین طه خوشناو، اربیل در میان سال‌های 1963-1970: پژوهشی تاریخی درباره وضعیت سیاسی، (اربیل - چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین - 2016)، ص. 28، 30-31، 198-199.
  6. رضا شوان، حسیب محمد بیگ سیامنصوری 1925-1961، عمر علی شریف، 100 نامدار کرکوک و گرمیان، (سلیمانیه - چاپخانه کارو - 2019)، ص. 122-127.
  7. لطیف نادر رواندزی، اهمیت نهاد اطلاعات کردستان در انقلاب بزرگ سپتامبر، مجله گولان، شماره 132، اربیل، 02.08.1997، ص. 45، 47.
  8. برادر فتح محمد امین، روزنامه التاخ، شماره 938، بغداد، چاپخانه تایمز، دوشنبه، 15 ژانویه 1972، صفحه 14، 16.
  9. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش رهایی‌بخش کرد، جلد سوم، (اربیل - چاپخانه وزارت آموزش - 2002)، ص. 144.