زکیه اسماعیل حقی میرزا اسماعیل، معروف به زکیه فیلی، در سال ١٩٣٩ در شهر بغداد در خانواده‌ای بازرگان از کردهای فیلی به دنیا آمد، مراحل تحصیلی ابتدایی، متوسطه و دبیرستان را در بغداد گذراند، سپس در دانشکده حقوق پذیرفته شد، سال ١٩٥٧ مدرک خود را در رشته حقوق از دانشگاه بغداد با درجه ممتاز دریافت کرد، سال ١٩٦٦ مدرک مدیریت بازرگانی را از دانشگاهی در سوئیس دریافت کرد، سال ١٩٧٢ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته حقوق از دانشگاه بغداد با درجه ممتاز دریافت کرد، در یکی از دانشگاه‌های آمریکا مدرک دکترای خود را در رشته حقوق دریافت نمود. یک ماه پیش از کودتای ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ با درجه قاضی در اداره اجرای احکام بغداد استخدام شد، در ٦ ژوئن ١٩٦٢ به دلیل فعالیت سیاسی و کردایتی از کار برکنار شد و کار وکالت برای وی ممنوع گردید، سال ١٩٦٤ از زندان آزاد شد و به عنوان وکیل کار کرد، در روز شنبه ١٩ ژوئن ١٩٧١ برای تحویل گرفتن ساختمان یتیم‌خانه شهر اربیل به شهر اربیل سفر کرد.
در ٢٨ آوریل ١٩٧٤ پس از مصادره خانه‌اش توسط دولت عراق، خانواده‌اش به سمت مناطق آزادشده رانده شدند، سال ١٩٧٤ عضو کمیته نظارت بر اردوگاه آوارگان در پادشاهی ایران بود، سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب سپتامبر آواره پادشاهی ایران شد و پس از مدتی به عراق بازگشت، پس از قیام کردستان عراق در سال ١٩٩١ به مناطق آزادشده روی آورد، سال ١٩٩٣ به ایالات متحده آمریکا رفت، در روز دوشنبه ٢٣ اوت ٢٠٢١ در یکی از بیمارستان‌های ایالات متحده آمریکا، پس از مبارزه‌ای طولانی با بیماری درگذشت، به زبان‌های کردی، عربی، انگلیسی و فارسی مسلط بود.
تاریخچه مبارزاتیزکیه اسماعیل سال ١٩٥١ به صفوف حزب پیوست، در ١١ دسامبر ١٩٥٢ یکی از بنیانگذاران اتحادیه زنان کردستان بود، سال ١٩٥٣ دبیر اتحادیه زنان کردستان شد، سال ١٩٥٤ به عنوان عضو حزب دموکرات کردستان ـ عراق پذیرفته شد، سال ١٩٥٨ به عنوان رئیس هیئت اتحادیه زنان کردستان با زعیم عبدالکریم قاسم (١٩١٤ـ١٩٦٣) در مقر ویژه وی در شهر بغداد دیدار کرد، سال ١٩٥٩ زمانی که عضو کمیته شعبه پنج حزب دموکرات کردستان بود به منظور خوش‌آمدگویی به رئیس مصطفی بارزانیی (١٩٠٣ـ١٩٧٩) از اتحاد جماهیر شوروی، به شهر بغداد سفر کرد، در ١٦ ژانویه ١٩٥٩ در انتخابات باشگاه موفقیت کردها در شهر بغداد به عنوان عضو هیئت عمومی باشگاه انتخاب شد، در ٢١ مارس ١٩٥٩ در جشن نوروز شهر خانقین که توسط حزب دموکرات متحد کردستان برگزار شده بود شرکت کرد، سال ١٩٥٩ نماینده کنگره چهارم حزب دموکرات کردستان ـ عراق در شهر بغداد بود، سال ١٩٥٩ عضو کمیته عالی نظارت و بازرسی حزب دموکرات کردستان ـ عراق کنگره چهارم بود، در تابستان سال ١٩٥٩ در خانه وی نشست اتحادیه زنان کردستان به منظور آماده‌سازی برای دریافت مجوز رسمی از وزارت کشور عراق برگزار شد، سال ١٩٦٠ نماینده کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان در شهر بغداد بود، سال ١٩٦٠ از سازمان‌دهندگان گردش مشترک اتحادیه زنان کردستان و اتحادیه دانشجویان کردستان به کوه ازمر در محدوده استان سلیمانیه بود.
سال ١٩٦٣ عضو هیئت حزب دموکرات کردستان به منظور مذاکره با دولت عراق بود، در ٨ ژوئن ١٩٦٣ به همراه فرزندان و همسرش توسط سازمان امنیت عمومی در شهر بغداد در ایستگاه پلیس فضل و سپس زندان مرکزی بازداشت شد، سال ١٩٦٤ از زندان آزاد شد، همان سال سرپرستی تشکیلات مخفی اتحادیه زنان کردستان را بر عهده گرفت، سال ١٩٧٠ در کنگره هشتم حزب دموکرات کردستان سخنرانی اتحادیه زنان کردستان را قرائت کرد، سال ١٩٧٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان کنگره هشتم حزب دموکرات کردستان انتخاب شد، دومین زنی است که به مقام عضو رهبری حزب دموکرات کردستان رسیده است، در ٢٥ سپتامبر ١٩٧٠ توسط نمایندگان کنگره به عنوان دبیر اتحادیه زنان کردستان (کنگره اول) انتخاب شد، در ١٧ ژوئیه ١٩٧٠ به نام اتحادیه زنان کردستان در تظاهرات دومین سالگرد پیروزی حزب بعث سوسیالیست عرب و رسیدن آن به تخت قدرت در شهر بغداد شرکت کرد، در اواسط سال ١٩٧٠ توسط کمیته عالی سرشماری عمومی حزب دموکرات کردستان به عنوان عضو کمیته تبلیغات و آگاهی‌رسانی برای سرشماری عمومی عراق تعیین شد تا مقامات با ثبت نام آنان به عنوان غیرکرد، مردم را فریب ندهند.
در ١٨ آوریل ١٩٧١ برای دومین بار توسط نمایندگان کنگره به عنوان رئیس اتحادیه زنان کردستان در کنگره دوم انتخاب شد، در ٢٥ آوریل ١٩٧١ به عنوان رئیس اتحادیه زنان کردستان، به عنوان نایب رئیس اتحادیه عمومی زنان عراق تعیین شد، در پایان ماه آوریل ١٩٧١ در کنگره هفتم زنان عرب در جمهوری تونس شرکت کرد، در آوریل ١٩٧١ با (لودمیلا بالاخوفسکایا) دبیر کمیته زنان شوروی دیدار کرد و درباره روابط دوجانبه و همکاری مشترک گفتگو کردند، در ٣ مه ١٩٧١ در نشست هیئت اجرائیه عالی به عنوان رئیس اتحادیه زنان انتخاب شد، به نمایندگی از اتحادیه زنان کردستان در افتتاحیه کنگره هفتم اتحادیه دانشجویان کردستان شرکت کرد، روز یکشنبه ٢٠ ژوئن ١٩٧١ در مقر اتحادیه جوانان دموکرات کردستان در شهر بغداد به همراهی یدالله فیلی از هیئت اتحادیه جوانان شوروی استقبال کرد.
روز سه‌شنبه ٢٢ ژوئن ١٩٧١ در مقر اصلی اتحادیه زنان کردستان در شهر بغداد از صدام حسین (١٩٣٧ـ٢٠٠٦) معروف به صدام تکریتی معاون رئیس‌جمهور عراق استقبال کرده است، در ١٦ اوت ١٩٧١ در مراسم جشن بیست و پنجمین سالگرد (٢٥) تأسیس حزب دموکرات کردستان در مقر کمیته شاخه پنج در شهر بغداد شرکت کرده است، روز جمعه ٢٨ آوریل ١٩٧٢ به همراه هیئت‌های خارجی مهمان سومین کنگره اتحادیه زنان کردستان در مقر رهبری انقلاب ایلول حاجی‌عمران در محدوده استان اربیل با رئیس مصطفی بارزانی دیدار کرده است، در ٢٩ آوریل ١٩٧٢ برای سومین بار توسط نمایندگان کنگره به عنوان دبیر اتحادیه زنان کردستان کنگره سوم انتخاب شده است.
سال ١٩٧٤ به صفوف نیروی پیشمرگه پیوسته است، روز شنبه ١٥ ژوئیه ٢٠٠٠ به مناسبت درگذشت مهندس یاسین محمد کریمی همسرش که در سال ١٩٦٠ عضو هیئت پشتیبانی ٥٠ نفره تأسیس حزب دموکرات کردستان بوده است، در روز چهارشنبه ١٧ ژوئیه ٢٠٠٠ پیام تسلیتی از سوی رئیس مسعود بارزانی برای وی ارسال شده است، سال ٢٠٠٣ پس از سقوط رژیم بعث به عنوان مشاور حقوقی وزارت دادگستری عراق منصوب شده و شروع به کار کرده است، در ١٥ دسامبر ٢٠٠٥ به عنوان عضو مجلس ملی عراق از لیست ائتلاف یکپارچه عراق (الائتلاف العراقي الموحد) انتخاب شده است.
منابع:-
آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان
-
زكي جعفر الفیلي العلوي، تاریخ الكرد الفیلییون وآفاق المستقبل، (بیروت ـ مؤسسة البلاغ للطباعة والنشر والتوزیع ـ ٢٠١٠م)، ص ٥٢١.
-
ابراهیم فرهمندنیا، نسل کشی کردها از دیدگاه حقوق بین الملل، (مریوان ـ انتشارات ئه‌وین ـ ١٣٩٦ ھ . ش)، ص ص ٢٤ ـ ٢٧.
-
جمال نبز، بیره‌وه‌ریینامه‌ی ئه‌و رۆژانه‌ی جاره‌كی دیی ناگه‌ڕێنه‌وه، (سلیمانیه ـ چاپخانه شڤان ـ ٢٠١٧ز)، ص ٢٩٥.
-
عارف رشدی، كۆمه‌ڵه‌ی خوێندكارانی كورد له ئه‌وروپا له نێوان ساڵانی ١٩٥٦ ـ ١٩٧٥، روزنامه هه‌ولێر، شماره ٣٢٥٤، اربیل، پنجشنبه، ٣٠ ژانویه ٢٠٢٠ز، ص ٦.
-
محمد سعید الطریحي، الشیعة الأكراد ماضیهم وحاضرهم، (دمشق ـ دار نینوی للدراسات والنشر والتوزیع ـ ٢٠١٣م)، ص ٦١١.
-
علی جعفر، كورد المهجر جمعیة الطلبة الكورد في أوروبا، الجزء الأول، الطبعة الثانیة، (استانبول ـ دار خاني ـ ٢٠١٩م)، ص ص ١٨٣، ٣١٤، ٣٦٩.
-
آماده‌سازی: لطفیه ابراهیم صالح، هه‌ندێك له بیره‌وه‌رییه‌كانی به‌هییه مه‌عروف به‌رزنجی، (سلیمانیه ـ اداره کل چاپ و نشر ـ چاپخانه وزارت فرهنگ ـ ٢٠٠٢ز)، ص ١٤٢.
-
أتحاد نساء كردستان یعقد كونفرانسه الأول في بغداد، جریدة التآخي، العدد ٥٦٠، بغداد، مطبعة دار الجاحظ، السبت، ١٠ تشرین الأول ١٩٧٠م، ص ٣.
-
اخبار ونشاطات، جریدة التآخي، العدد ٧٢٨، بغداد، مطبعة دار الجاحظ، الأحد، ٩ آیار ١٩٧١م، ص ٣.
-
اخبار ونشاطات، جریدة التآخي، العدد ٧٥٧، بغداد، مطبعة دار الجاحظ، السبت، ١٢ حزیران ١٩٧١م، ص ٥.
-
اختتام اعمال المؤتمر الخامس لاتحاد نساء العراق، جریدة التآخي، العدد ١٢٩٤، بغداد، مطبعة التایمس، الخمیس، ٢٩ آذار ١٩٧٣م، ص ١.
-
الاستاذ صدام حسین یزور مقر الفرع الخامس للحزب الدیمقراطي الكردستانی واتحاد نساء كردستان، جریدة التآخي، العدد ٧٦٦، بغداد، مطبعة دار الجاحظ، الأربعاء، ٢٣ حزیران ١٩٧١م، ص ١.
-
اعادة انتخاب محمد كریم سكرتیرا للحزب الكردستاني وانتخاب اثنین من أبناء البرزاني باللجنة المركزیة، جریدة الأنوار، العدد ٣٤٨٩، السنة ١١، بیروت، الأحد، ١٩ تموز ١٩٧٠م، ص ٦.
-
البارزاني یستقبل الوفود المشاركة في مؤتمر اتحاد نساء كردستان، جریدة التآخي، العدد ١٠١٨، بغداد، مطبعة التایمس، السبت، ٢٩ نیسان ١٩٧٢م، ص ١.
-
بتاریخ ٢ ـ ٢ ـ ٧٢ عقد في مدینة أربیل المؤتمر الرابع لاتحاد معلمي كردستان، جریدة التآخي، العدد ٩٥٨، بغداد، مطبعة التایمس، السبت، ١٢ شباط ١٩٧٢م، ص ١٣.
-
حبیب محمد كریم، تاریخ الحزب الدیمقرطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ ١٩٩٨م)، ص ص ٦١، ١١٧.
-
الحرب علی العراق یومیات ـ وثائق ـ تقاریر ١٩٩٠ ـ ٢٠٠٥، (بیروت ـ مركز دراسات الوحدة العربیة ـ ٢٠٠٧م)، ص ١٢٣٧.
-
حزبنا والمنظمات الكردستانیة مع التأمیم، جریدة التآخي، العدد ١٠٥٥، بغداد، مطبعة التایمس، الخمیس، ٨ حزیران ١٩٧٢م، ص ٣.
-
النفط كسلاح في المعركة، (بغداد ـ دار الحریة للطباعة ـ ١٩٧٤م)، ص ٤٣.
-
حسن درویش، حوار مع السیدة زكیة اسماعیل حقي، جریدة التآخي، العدد ٤٣٤، بغداد، مطبعة دار الجاحظ، الثلاثاء، ١٢ آیار ١٩٧٠م، ص ص ٢ ـ ٣.
-
حسین الجاف، كنا نغبط حتى الذي یحظى برؤیة البارزاني والحدیث معه جریدة التآخي، دار التآخي للطباعة والنشر، العدد ٤٠٩٤، الدورة الثالثة، بغداد، الثلاثاء، ١٤ تشرین الأول ٢٠٠٣م، ص ٣.
-
حلت لودمیلا بالاخوفسكایا سكرتیرة لجنة النساء السوفیتیات ضیفة في بغداد، جریدة التآخي، العدد ٨١٤، بغداد، مطبعة دار الجاحظ، السبت، ٢١ آب ١٩٧١م، ص ٣.
-
حمید ابوبکر بدرخان، البوم بدخانی‌ها، (اربیل ـ انتشارات بدرخان ـ چاپخانه حاجی هاشم ـ ٢٠١٣ز)، ص ص ٥٦ ـ ٥٧.
-
خیال الجواهري، أوراق من الذاكرة، (بغداد ـ دار الرواد المزدهرة ـ ٢٠١٦م)، ص ١٦٤.
-
درخشان شیخ جلال حفیدزاد، خلاصه‌ای از جنبش آزادی‌خواهی زنان کردستان و برخی از خاطراتم، (سلیمانیه ـ چاپخانه شڤان ـ ٢٠١٠ز)، ص ص ٣٥ ـ ٣٨، ٨٣ ـ ٨٤، ٩٠، ١٣٣، ١٥٣ ـ ١٥٤، ١٥٧ ـ ١٥٨، ١٧٢.
-
گزارشی درباره وضعیت کردستان، مجله کادر، حزب دموکرات کردستان، شماره ٢٣، سال ششم، چاپخانه خه‌بات، اوت ١٩٧٤ز، ص ٧٢.
-
رستم علیخانی، مشاهیر زنان كرد، (سنندج ـ انتشارات علمی كالج ـ ١٣٩٦ ھ . ش)، ص ٨٥.
-
زكي جعفر الفیلي العلوي، تاریخ الكرد الفیلییون وآفاق المستقبل، (بیروت ـ مؤسسة البلاغ للطباعة والنشر والتوزیع ـ ٢٠١٠م)، ص ٥٢١.
-
زكیة اسماعیل حقي، الامومة الناجحة وعقاب الأطفال، جریدة التآخي، العدد ٥١٢، بغداد، مطبعة دار الجاحظ، السبت، ١٥ آب ١٩٧٠م، ص ٣.
-
زیارة الاستاذ صدام حسین لمقر أتحاد نساء كردستان، جریدة التآخي، العدد ٧٦٨، بغداد، مطبعة دار الجاحظ، السبت، ٢٦ حزیران ١٩٧١م، ص ص ٣، ٦.
-
رئیس بارزانی، تسلیت خود را به خانواده یاسین محمد کریم مرحوم ابراز می‌دارد، روزنامه برایه‌تی، ارگان حزب دموکرات کردستان، شماره ٣١٣٤، اربیل، یکشنبه، ١٦ ژوئیه ٢٠٠٠ز، ص ١.
-
سید علی موجانی، سولماز صدقی، الهه نعمتی...، فرهنگ رجال و خاندانهای معاصر عراق، (تهران ـ نشر عظام ـ ١٣٩٢ ھ . ش)، ص ٥٣٦.
-
السیدة رئیسة اتحاد الجامعیات المصریات في كردستان، نشرة اخبار كردستان، الحزب الدیمقراطي الكردستاني، المكتب السیاسي، قسم النشر والاعلام، العدد ١٧، آب ١٩٧٣م، ص ١٣.
-
السیدة زكیة اسماعیل حقي تغادر الی بوخارست لحضور مؤتمر الطلبة الأكراد، جریدة التآخي، العدد ٩٥٩، بغداد، مطبعة التایمس، الأحد، ١٣ شباط ١٩٧٢م، ص ٤.
-
شکیب عقراوی، صدام حسین نهوضا ونکوسا (صدام حسین: صعود و سقوط)، (اربیل ـ انتشارات حاجی هاشم ـ ٢٠٠٩م)، ص ٣٩٦.
-
شیرین آمیدی، زنان و دستاوردهای اتحادیه زنان کردستان، جلد اول، (اربیل ـ چاپخانه وزارت فرهنگ ـ ١٩٩٨ز)، ص ص ٣٩، ٤١، ٤٧، ١٧٨.
-
صدیق صالح و حسین حسن کریم: خاطرات محمد محمدامین دربندفقره‌ای، (سلیمانیه ـ مؤسسه ژین ـ چاپخانه شوان ـ ٢٠٠٧م)، ص ٢٠٤.
-
صلاح الدین محمد سعدالله، گاوان ومسیرة السنین (گاوان و مسیر سال‌ها) ١٩٣٠ ـ ٢٠٠٧، جلد اول، (اربیل ـ چاپخانه هیوی ـ ٢٠٠٩م)، ص ص ٢٣، ٦٠.
-
صلاح الدین محمد سعدالله، گاوان ومسیرة السنین (گاوان و مسیر سال‌ها) ١٩٣٠ ـ ٢٠٠٧، جلد دوم، (اربیل ـ چاپخانه هیوی ـ ٢٠٠٩م)، ص ٨٠ ـ ٨١.
-
رژه بزرگ نظامی در اعیاد انقلاب در عراق، روزنامه الأنوار، شماره ٣٤٨٩، سال ١١، بیروت، یکشنبه، ١٩ ژوئیه ١٩٧٠م، ص ٦.
-
بازگشت خانم زکیه اسماعیل حقی به بغداد، روزنامه التآخی، شماره ٩٧٦، بغداد، چاپخانه التایمز، دوشنبه، ٦ مارس ١٩٧٢م، ص ٤.
-
شاخه پنجم و سازمان‌های کردستانی روز شهید را گرامی می‌دارند، روزنامه التآخی، شماره ١٣٦٤، بغداد، چاپخانه التایمز، پنجشنبه، ٢٥ ژوئن ١٩٧٣م، ص ٤.
-
شاخه پنجم بیست و پنجمین سالگرد تأسیس حزب دموکرات کردستان را جشن می‌گیرد، روزنامه التآخی، شماره ٨١١، بغداد، چاپخانه دار الجاحظ، سه‌شنبه، ١٧ اوت ١٩٧١م، ص ١.
-
سخنرانی‌ها، خطبه‌ها و تلگراف‌هایی که در کنفرانس ایراد شد، روزنامه التآخی، شماره ٤٧٨، بغداد، چاپخانه دار الجاحظ، شنبه، ٤ ژوئیه ١٩٧٠م، ص ٥.
-
سخنرانی خانم زکیه اسماعیل حقی رئیس اتحادیه زنان کردستان عراق در پنجمین کنفرانس اتحادیه عمومی زنان عراق، روزنامه التآخی، شماره ١٢٩٦، بغداد، چاپخانه التایمز، یکشنبه، ١ آوریل ١٩٧٣م، ص ٥.
-
ما حتی به کسی که موفق به دیدن بارزانی و گفتگو با او می‌شد غبطه می‌خوردیم، گفتگو و تدوین حسین الجاف، روزنامه التآخی، شماره ٤٠٩٤، سه‌شنبه، ١٤ اکتبر ٢٠٠٣م، ص ٣.
-
کنگره پنجم حزب دموکرات کردستان، مجله ڕۆژی نوێ (روز نو)، شماره سه، سال اول، سلیمانیه، ژوئن ١٩٦٠ز، ص ٥٦.
-
گزارشی از وقایع کنفرانس جوانان، روزنامه التآخی، شماره ١٠٨٦، بغداد، چاپخانه التایمز، یکشنبه، ١٦ ژوئیه ١٩٧٢م، ص ١٣.
-
کمیته تبلیغات و آگاهی‌رسانی برای سرشماری عمومی، مجله برایه‌تی (برادری)، شماره ٦، سال ١، دوره دوم، بغداد، چاپخانه (دار الزمان)، اوایل اکتبر ١٩٧٠ز، ص ٦.
-
محمد البدری، افتتاحیه چهارمین کنفرانس دوره دوم اتحادیه معلمان کردستان، روزنامه التآخی، شماره ١٢٥٢، بغداد، چاپخانه التایمز، سه‌شنبه، ٦ فوریه ١٩٧٣م، ص ٤.
-
مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواه کرد، جلد سوم، (اربیل ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ٢٠٠٢م)، ص ٢٥٣.
-
مصاحبه با خانم زکیه اسماعیل حقی رئیس اتحادیه زنان کردستان، روزنامه التآخی، شماره ١٠٠٣، بغداد، چاپخانه التایمز، شنبه، ٨ آوریل ١٩٧٢م، ص ١٥.
-
منصور تاراجی، نخستین روزنامه‌نگار و عکاسی ایرانی در ستاد پیشمرگان بارزانی، روزنامه اطلاعات، شماره ١٤٤٥٥، قسمت هشتم، تهران، شنبه، ٢٢ تیر ١٣٥٣ هـ.ش، ص ٥.
-
منصور تاراجی، نخستین روزنامه‌نگار و عکاسی ایرانی در ستاد پیشمرگان بارزانی، روزنامه اطلاعات، شماره ١٤٤٥٧، قسمت دهم، تهران، دوشنبه، ٢٤ تیر ١٣٥٣ هـ.ش، ص ص ٧، ١١.
-
پنجمین کنفرانس اتحادیه عمومی زنان عراق امروز افتتاح می‌شود، روزنامه التآخی، شماره ١٢٩١، بغداد، چاپخانه التایمز، دوشنبه، ٢٦ مارس ١٩٧٣م، ص ٤.
-
چهارمین کنفرانس اتحادیه عمومی زنان عراق دیروز برگزار شد، روزنامه التآخی، شماره ١٠١٦، بغداد، چاپخانه التایمز، یکشنبه، ٢٣ آوریل ١٩٧٢م، ص ٤.
-
نجم الدین الیوسفی، انقلاب شکوهمند سپتامبر، (دهوک ـ شاخه اول حزب دموکرات کردستان ـ متحد ـ چاپخانه دانشکده شریعت ـ ١٩٩٥م)، ص ٣٣.
-
متن سخنرانی رئیس اتحادیه زنان کردستان، روزنامه التآخی، شماره ٩٨٠، بغداد، چاپخانه التایمز، شنبه، ١١ مارس ١٩٧٢م، ص ٢٠.
-
نوری شاویس، از خاطرات من، (بدون مکان ـ انتشارات حزب خلق دموکرات کردستان ـ ١٩٨٥م)، ص ٧٩.
-
انتخابات باشگاه سه‌رکه‌وتن (پیروزی)، مجله هیوا (امید)، باشگاه سه‌رکه‌وتن، شماره ٦ و ٧، سال دوم، بغداد، چاپخانه نجاح، ژانویه ١٩٥٩ز، ص ١٠٢.
-
وشیار حمد حاجی، اتحادیه معلمان کردستان؛ ابعادی از تاریخ ظهور و مبارزه ١٩٦٢ ـ ١٩٩٨، (اربیل ـ اتحادیه معلمان کردستان ـ دفتر دبیرخانه ـ چاپخانه وزارت آموزش و پرورش ـ ١٩٩٨ز)، ص ص ٦٠ ـ ٦١.
-
هیئت جبهه ملی جمهوری خلق بلغارستان دیروز به دعوت کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان وارد شد، روزنامه التآخی، شماره ٧٤٧، بغداد، چاپخانه دار الجاحظ، دوشنبه، ٣١ مه ١٩٧١م، ص ١.
-
هیئت جوانان شوروی از مقر اتحادیه جوانان دموکرات کردستان بازدید می‌کند، روزنامه التآخی، شماره ٧٦٤، بغداد، چاپخانه دار الجاحظ، دوشنبه، ٢١ ژوئن ١٩٧١م، ص ٥.
-
خانم زهدی، صفحاتی از تاریخ جنبش زنان عراق، (بغداد ـ شرکت انتشارات و چاپ دار الرواد المزدهره با مسئولیت محدود ـ ٢٠٠٧م)، ص ص ١٢٦ ـ ١٢٩.
-
الیوسفی مقر اتحادیه زنان کردستان در خیابان الکفاح را افتتاح می‌کند، روزنامه التآخی، شماره ٦٠٨، بغداد، سه‌شنبه، ........................، ص ٢.