ملا برایم هسنکی، در سال ١٩٢٧ در روستای هسنکا در شهرستان میرگه‌سور وابسته به استان اربیل متولد شده است. در سال ١٩٥٩ که تنها هفت ماه تا دریافت مدرک دیپلم کشاورزی باقی مانده بود، به کردستان بازمی‌گردد. در ٢١ ژانویه ٢٠١٨ درگذشته و پیکر وی در گورستان روستای هسنکا به خاک سپرده شده است.
کارنامه مبارزاتیهنگامی که نه ساله بود، پدرش بابکر و سه عمویش در سال ١٩٣٣ در انقلاب اول بارزان شهید شدند. در سال ١٩٤٣ به صفوف انقلاب دوم بارزان پیوست و در جنگ‌ها شرکت کرد، به همین دلیل در ١٩ اوت ١٩٤٥ به دستور دادگاه عرفی نظامی، تمام اموال منقول و غیرمنقول وی مصادره شد.
در ١١ اکتبر ١٩٤٥ و پس از شکست انقلاب دوم بارزان، همراه با مصطفی بارزانی و یارانش به کردستان شرقی می‌روند. پس از تأسیس جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد، در ٣١ مارس ١٩٤٦ در چارچوب نیروی بارزان از جمهوری دفاع کرده است.
پس از سقوط جمهوری کردستان در مهاباد و بازگشت بارزانی از کردستان شرقی به کردستان جنوبی، در جنگ نقده و جنگ اشنویه در کردستان شرقی شرکت کرده است، همچنین از جمله پیشمرگه‌هایی بوده که در ١٩ آوریل ١٩٤٧ از راه (خاکورک و دشت برازگر) از طریق خاک کردستان شمالی به منطقه شیروان و مزوری بازگشته است.
پس از بازگشتشان، ژنرال مصطفی بارزانی در ٦ مه ١٩٤٧ در روستای ارگوش جلسه‌ای با یارانش برگزار می‌کند و آنان را در ماندن یا رفتن به سمت اتحاد جماهیر شوروی مختار می‌گذارد، در آنجا تمام یارانش تصمیم به ادامه مسیر و رفتن به سوی اتحاد جماهیر شوروی می‌گیرند، در ٢٣ مه ١٩٤٧ ژنرال مصطفی بارزانی را به سمت اتحاد جماهیر شوروی همراهی کرده و در جنگ قلی قتور و جنگ پل ماکو شرکت کرده و پس از سختی و خستگی بسیار، در ١٨ ژوئن ١٩٤٧ از رودخانه ارس که در مرز بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد، به سوی شوروی عبور کرده است.
پس از رسیدن به اتحاد جماهیر شوروی، در ١٩ ژوئن ١٩٤٧ همراه با تمام یارانش در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان به مدت چهل روز در مجتمعی سرباز که با سیم خاردار محصور شده بود، نگهداری شدند و توسط گروهی از سربازان نگهبانی می‌شدند و از نظر غذا و پوشاک و تردد با آنان همانند اسرای جنگی رفتار شده است. سپس بنا بر تصمیم دولت شوروی بر مناطق اغدام و لاچین و آیولاخ و کلبجر در جمهوری آذربایجان توزیع شدند. در ١٠ دسامبر ١٩٤٧ به پادگانی در کنار دریای خزر در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان منتقل شدند و در ٢٣ همان ماه به آنان لباس نظامی داده شد و به سرپرستی افسران جمهوری آذربایجان روزانه هشت ساعت آموزش نظامی دیدند. در عین حال روزانه به مدت چهار ساعت توسط برخی از یارانشان که باسواد بودند، درس‌های یادگیری زبان کردی به آنان داده می‌شد.
پس از رفتار بد جعفر باقروف با یاران، تصمیم گرفته می‌شود اردوگاه نظامی در ٢٩ اوت ١٩٤٨ از جمهوری آذربایجان به مجتمع چرچوک در نزدیکی تاشکند پایتخت جمهوری ازبکستان منتقل شود و در آنجا نیز به آموزش نظامی ادامه می‌دهند.
در مارس ١٩٤٩ همراه با یارانش به صورت گروه و دسته با قطار بر روی روستاهای تعاونی اتحاد جماهیر شوروی توزیع شدند و در مزارع کلخوزها (زمین‌هایی که مردم از دولت اجاره می‌کردند و سپس سهم دولت را می‌دادند) کار می‌کردند.
پس از تلاش بسیار و فرستادن چندین نامه از سوی ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه‌ای به دست استالین می‌رسد که در آن بارزانی از مشکلات یاران خود می‌گوید و او نیز بلافاصله دستور تشکیل کمیته‌ای برای بررسی وضعیت یاران بارزانی را می‌دهد و سرانجام تصمیم کمیته این می‌شود که همه آنان در شهر وریویسکی جمع شوند، بنابراین نامبرده در ماه نوامبر ١٩٥١ به شهر وریویسکی در شوروی می‌رود.
پس از انقلاب ١٤ ژوئیه ١٩٥٨ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در ٢٥ فوریه ١٩٥٩ و طبق هر دو ماده سوم و هفتم و بند (أ) از ماده دهم و کارکرد به ماده (١١) با تکیه بر قانون اصلاح‌شده شماره ١٩ در سال ١٩٥٩، خود و یارانش مشمول عفو عمومی شدند.
در سال ١٩٥٨ جمهوری عراق به ریاست عبدالکریم قاسم تأسیس می‌شود، نامبرده در ١٦ آوریل ١٩٥٩ همراه با یارانش با کشتی گروزیا، از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق، به کردستان بازگشته است.
سال ١٩٦١ در انقلاب ایلول شرکت کرده است. در سال ١٩٦٦ مسئول پیشمرگه‌های محافظ ملا مصطفی بارزانی بوده است. در ٢٩ سپتامبر ١٩٧١ در توطئه مقر بارزانی نمیر در حاجی عمران زخمی شده است. سال ١٩٧٥ پس از شکست انقلاب ایلول به عنوان پناهنده به کشور ایران می‌رود. سال ١٩٧٦ در کمیته‌ای مشورتی همکاری ادریس بارزانی و مسعود بارزانی کرده است.
در ١٦ اوت ١٩٩٦ در چارچوب جشن‌های یوبیل طلایی به دلیل مبارزه و مقاومت در انقلاب دوم بارزان، جمهوری دموکراتیک کردستان، همراهی بارزانی به سوی اتحاد جماهیر شوروی، انقلاب ایلول و انقلاب گولان، توسط رئیس مسعود بارزانی به وی مدال بارزانی نمیر اهدا شده است. در ٢١ ژانویه ٢٠١٨ درگذشته و پیکر وی در گورستان روستای هسنکا به خاک سپرده شده است.
منابع:-
آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
- حامد گوهری، مدال بارزانی بالاترین جایزه تقدیر، جلد اول، (اربیل - چاپخانه حاجی هاشم - ٢٠١٥).
- حمید گردی، چکیده تاریخ‌نامه، چاپ اول، (اربیل - مؤسسه چاپ و نشر آراس - چاپخانه وزارت آموزش و پرورش - ٢٠٠٤).
- حیدر فاروق السامرائي، ضیاء جعفر و نقش سیاسی و اقتصادی او در عراق، (لندن – دارالحكمة - ٢٠١٦م).
- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش رهایی‌بخش کرد ١٩٣١-١٩٥٨، (دهوک - چاپخانه خبات - ١٩٩٨).
- آرشیو هیئت دانشنامه، فرم ملا ابراهیم بابکر اسماعیل، به تاریخ ١ نوامبر ٢٠١٨ - پیرمام.
- متن تصمیم کمیته عفو عمومی برای اعاده حیثیت شهدا انقلاب بارزان، مجله رزگاری، شماره ٢، ٣، مطبعه الرابطه، بغداد، ١ آوریل ١٩٥٩.