Şîşar çiyayekî dijwar û ji aliyê stratejîk ve girîng e ku li devera Betwateyê nêzîkî Çiyayê Makok û gundê Sarûçawa ye. Xwezaya wê ya dijwar hiştiye ku her hêzeke leşkerî ya ku çiya di destê wê de be, nikaribe kontrola herêmê bike, ji ber ku ew seranserê herêmê kontrol dike û li ser rêya Sarûçawa-Balîsan dinêre.

Piştî hewldanên bêserkeftî yên artêşa Iraqê ji bo pêşveçûnê li Çiyayê Kiwarêş, Makok û Hawrê, wan di nîvê meha Îlona 1974an de planek danî ji bo girtina Çiyayê Şîşarê da ku serdestiyê li ser tevahiya herêmê bi dest bixin. Wekî din, ev girtin dê gelek armancan pêk bîne, wekî tengkirina pozîsyonên Pêşmerge, bi taybetî hêzên ku li Çiyayê Hawrê hatine bicihkirin. Hêzên Pêşmerge ji derbaskirina newala di navbera Çiyayê Şîşar û Makok de hatin astengkirin, dema ku artêşa Iraqê zext li ser Hêzên Pêşmerge li Betwate û Balîsan dikir. Wekî din, girtina çiya dê rêzeya topavêjên artêşa Iraqê ji kapasîteyên xwe yên berê wêdetir berfireh bikira.

Fermandarê Artêşa 2an a Pêşmerge, Reşîd Sindî, ferman da hêzên Sefîn, Deşta Hewlêrê û Betwateyê ku xeta parastinê ya li Newala Balîsan xurt bikin. Wekî din, hêza Deşta Hewlêrê hat ferman kirin ku bi hêza Kawa ya li Pişder re hevahengî û hevkariyê bike. Firqeya 2an a Artêşa Iraqê, ku ji fujeke tankan, 16 wesayîtên zirxî, hêza hewayî û çeteyan (caş) pêk dihat, bi temamî amade bûn ji bo destpêkirina êrîşekê li ser Çiyayê Şîşarê. Li eniya berevaniyê, Hêzên Pêşmerge ji Fuca 3an a Hêza Sefîn, bi fermandariya Mihemed Sabir, Omer Siltan, Şaxa 2an û Sadiq Mihemed Emîn, Şaxa 3an pêk dihat. 

 

Êrîşa artêşa Iraqê bi baraneke topbarana giran a ku li ser pozîsyonên Pêşmerge hatibû arastekirin dest pê kir. Armanc ew bû ku Pêşmergeyan bêbandor bike û hilkişîna artêşê ya li ser çiyayan hêsan bike. Dûre, hêzên peyade yên artêşê êrîşî pozîsyonên Pêşmerge kirin. Tevî ku baş amade bûn û rêxistinkirî bûn, Hêzên Pêşmerge bi dijmin re şer kirin û bi tundî pêşveçûna wan şikandin. Êrîş bû sedema hejmarek qurbaniyan, sê Pêşmerge jiyana xwe ji dest dan û çendên din jî birîndar bûn.

 

Di vê heyamê de, artêşa Iraqê bi berdewamî Pêşmerge topbaran dikir, lê heta hilweşîna şoreşa 1975an nekarî kontrola çiya bi dest bixe. Piştî hewldana xwe ya bêserkeftî ya girtina Şîşarê di dawiya meha Îlonê de, artêşê stratejiya xwe guhert û rêze êrîşên li ser Newala Reqayê da destpêkirin. Ev yek ji bo kêmkirina zexta li ser hêzên wan ên li eniya Rewandizê bû, ku rê dide veguhestina beşek ji Hêzên Pêşmerge bo devera Betwateyê. Wekî din, armanc ew bû ku zexta ku Pêşmerge li ser eniyên şer dikir kêm bike, da ku artêş bikaribe hêzên xwe ji wê pozîsyonê pêş bixe. Lêbelê, hêzên hevgirtî yên Sefîn, Deşta Hewlêrê, Betwate û Fuca 4an a Zozikê rê li ber pêşveçûna wan girtin û di şikandina êrîşên dijmin de bi ser ketin.

Çavkanî:

  1. Mesûd Barzanî: Barzanî û bizava rizgarîxwaza kurd, berga sêyem, beşa duyem, Şoreşa Eylûlê 1961-1975, çapa yekem – Hewlêr, 2004.

  2. Senger Îbrahîm Xoşnav: Rûdawên serbazî yên şoreşa Eylûlê 1970-1975, çapa yekem, Hewlêr, 2022.

  3. Xurşîd Şêre: Xebat û xwîn, bîranînên salên pêşmergatiyê, çapxaneya Hacî Haşim, çapa sêyem, Hewlêr – 2015.

  4. Seyîd Kake: Bîranîna pêşmergeyekî, çapxaneya wezareta rewşenbîriyê, çapa yekem, Hewlêr- 1997.