شیشار چیایەکی سەخت و ستراتیژییە کە دەکەوێتە ناوچەی بێتواتە لە نزیک چیای ماکۆک و گوندی سەروچاوە. سروشتی سەختی چیاکە وایکردووە هەر هێزێکی سەربازی کە دەستی بەسەر چیاکەدا بگرێت نەتوانێت کۆنترۆڵی ناوچەکە بکات، چونکە بەسەر تەواوی ناوچەکەدا زاڵە و ڕێگای سەروچاوە-بالیسان دەبینێت.

دوای هەوڵە سەرنەکەوتووەکانی سوپاى عێراق بۆ پێشڕەوی لە چیای کێوەڕەش، ماکۆک و هاورێ، لە ناوەڕاستی ئەیلولی ١٩٧٤ پلانیان دانا بۆ گرتنی چیای شیشار بە مەبەستی بەدەستهێنانی زاڵبوون بەسەر تەواوی ناوچەکەدا. جگە لەوەش، ئەم دەستبەسەرداگرتنە چەند ئامانجێکی دەبوو، وەک تەنگکردنەوەی پێگەکانی پێشمه‌رگه، بەتایبەتی ئەو هێزانەی لە چیای هاورێ جێگیرکرابوون. هێزی پێشمه‌رگه لە پەڕینەوە لە دۆڵی نێوان چیای شیشار و ماکۆک ڕێگرییان لێکرا، لە کاتێکدا سوپاى عێراق گوشاری لەسەر هێزی پێشمه‌رگه لە بێتواتە و بالیسان دروستکرد. هەروەها، گرتنی چیاکە مەودای تۆپخانەکانی سوپاى عێراقی لەوەی پێشوو زیاتر دەکرد.

فەرماندەی سوپای دووی پێشمه‌رگه، ڕەشید سندی، فەرمانی بۆ هێزەکانی سەفین، دەشتی هەولێر و بێتواتە دەرکرد بۆ بەهێزکردنی هێڵی بەرگری لە دۆڵی بالیسان. هەروەها، هێزی دەشتی هەولێر ڕاسپێردرا بۆ هەماهەنگی و هاوکاری لەگەڵ هێزی کاوە لە پشدەر. فیرقەی دووی سوپاى عێراق، کە پێکهاتبوو لە فوجێکی تانک، ١٦ ئۆتۆمبێلی زرێپۆش، هێزی ئاسمانی و بەکرێگیراوان (جاش)، بەتەواوی ئامادەبوون بۆ دەستپێکردنی هێرش بۆ سەر چیای شیشار. لە بەرەی بەرگریدا، هێزی پێشمه‌رگه پێکهاتبوو لە فەوجی سێی هێزی سەفین، بە سەرۆکایەتی محەمەد سابیر، عومەر سوڵتان، لقی دوو، و سادق محەمەد ئەمین، لقی سێ. 

 

هێرشەکەی سوپاى عێراق بە تۆپبارانێکی قورسی چڕ بۆ سەر پێگەکانی پێشمه‌رگه دەستیپێکرد. ئامانجەکە بێتواناکردنی پێشمه‌رگه و ئاسانکردنی سەرکەوتنی سوپا بوو بۆ سەر چیاکان. دواتر، هێزەکانی پیادەی سوپا هێرشیان کردە سەر پێگەکانی پێشمه‌رگه. سەرەڕای ئەوەی هێزی پێشمه‌رگه بە باشی ئامادە و ڕێکخراو بوون، ڕووبەڕووی دوژمن بوونەوە و بە توندی پێشڕەوییەکەیانی تێکشکاند. هێرشەکە بووە هۆی ژمارەیەک قوربانی، کە سێ پێشمه‌رگه گیانیان لەدەستدا و چەند کەسێکی دیکەش بریندار بوون.

 

لە درێژایی ئەم ماوەیەدا، سوپاى عێراق بەردەوام پێشمه‌رگەی تۆپباران دەکرد، بەڵام تا ڕووخانی شۆڕشی ١٩٧٥ نەیتوانی کۆنترۆڵی چیاکە بکات. دوای هەوڵە سەرنەکەوتووەکەیان بۆ گرتنی شیشار لە کۆتایی ئەیلولدا، سوپا ستراتیژی خۆی گۆڕی و زنجیرەیەک هێرشی بۆ سەر دۆڵی ڕەقە دەستپێکرد. ئەمەش بە مەبەستی کەمکردنەوەی گوشار بوو لەسەر هێزەکانیان لە بەرەی ڕەواندز، کە ڕێگەی دەدا بە گواستنەوەی بەشێک لە هێزی پێشمه‌رگه بۆ ناوچەی بێتواتە. هەروەها، ئامانجەکە کەمکردنەوەی ئەو گوشارە بوو کە پێشمه‌رگه لەسەر هێڵەکانی پێشەوەی شەڕ دروستیان کردبوو، بۆ ئەوەی سوپا بتوانێت هێزەکانی لەو پێگەیەوە پێش بخات. بەڵام هێزە هاوبەشەکانی سەفین، دەشتی هەولێر، بێتواتە و فەوجی چواری زۆزک ڕێگرییان لە پێشڕەوییەکەیان کرد و لە تێکشکاندنی هێرشەکانی دوژمن سەرکەوتوو بوون.

سەرچاوەکان:
  1. مسعود بارزانی: بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، شۆڕشی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپى یەکەم – هەولێر، ٢٠٠٤.

  2. سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو: ڕووداوه‌ سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول 1970-1975، چاپى يه‌كه‌م، هه‌ولێر، 2022.

  3. خوڕشید شێرە: خەبات و خوێن، بیرەوەریەکانى ساڵانى پێشمەرگایەتى، چاپخانەى حاجى هاشم، چاپى سێیەم، هەولێر – ٢٠١٥.

  4. سەید کاکە: بیرەوەرى پێشمەرگەیەک، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چاپى یەکەم، هەولێر- ١٩٩٧.