Biyografi

Mele Reş Mezneyî, 1925 yılında Erbil vilayetinin Mergesor kazasına bağlı Mezney bucağının Mezney köyünde doğmuştur. Bir buçuk yıl Rewanduz'da askerlik yapmıştır. Kürt olduğu için on sekiz ay Rewanduz cezaevinde tutuklu kalmış ve on sekiz kişiyle birlikte cezaevinden kaçmayı başarmıştır. Sovyetler Birliği'nde eğitim görmüş ve Tarım Makine Mühendisliği bölümünden mezun olmuştur. Sovyetler Birliği'ndeyken iki kez evlenmiştir; ilk eşinin adı Amine, ikinci eşinin adı ise Lida Aleksandroviç'tir. Sovyetler Birliği'nden döndükten sonra Mele Reş, 1959 yılında Musul'da memur olarak atanmış, daha sonra Erbil Tarım Müdürlüğü'ne nakledilmiştir. 1975 yılında Eylül Devrimi sonrasında mülteci olarak İran Krallığı'na geçmiştir. İlk başta Zive yerleşkesinde bulunmuş, ardından Meşhed'e, daha sonra da Kazvin'e nakledilmiştir. Haziran 1993 ayında Güney Kürdistan'a geri dönmüş ve Mezney bucağına yerleşmiştir.

 Kürtçe, Arapça, Farsça, Türkçe ve Rusça dillerini biliyordu. 2008 yılının Aralık ayının 6'ünde Mezney köyünde vefat etmiş ve orada toprağa verilmiştir.

Mücadele Geçmişi

1943 yılında Cajuk köyünde İkinci Barzan Devrimi saflarına katılmıştır. Badliyan ve Cajuk savaşlarında yer almış, aynı yılın Ekim ayının 2'sinde Şanedery polis karakolunun ele geçirilmesine katılmıştır.

 1945 yılı Ağustos ayının 19'inde Irak Askeri Örfi Mahkemesi'nin emriyle tüm taşınır ve taşınmaz mallarına el konulmuştur. Eylül 1945 ayının 5'sinde Meydan Moriki polis karakolunun ele geçirilmesine katılmıştır. İkinci Barzan Devrimi'nin yenilgisinden sonra Ekim 1945 ayının 11'sinde Doğu Kürdistan'a geçmiştir. Mart 1946 ayının 31'ünde Mahabad'daki Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti ordusuna bağlı Barzan kuvvetlerinde Peşmerge olmuştur. Kürdistan Demokratik Cumhuriyeti'nin yıkılmasından sonra Mart 1947 ayının 3'sında Nelos savaşına katılmıştır. 1947 yılı Mart ayının 14'unda 13 tarihinde Gucar savaşına, Mart ayının 19'inde ise Negede ve Şino savaşlarına katılmıştır.

 Dönüşlerinden sonra, General Mustafa Barzani 1947 yılı Mayıs ayının 6'sinde Ergoş köyünde yoldaşlarıyla bir toplantı yapmış ve onları kalmak veya Sovyetler Birliği'ne gitmek konusunda serbest bırakmıştır. Orada tüm yoldaşları devam etme ve Sovyetler Birliği'ne gitme kararı almışlardır. Mayıs 1947 ayının 23'ünde General Mustafa Barzani'ye Sovyetler Birliği yolunda eşlik etmiştir. Kutur Vadisi ve Mako Köprüsü savaşlarına katılmış, büyük zorluk ve yorgunluktan sonra Haziran 1947 ayının 18'sında İran ile Sovyetler Birliği sınırı olan Aras Nehri üzerinden Sovyetler Birliği'ne geçmiştir.

Sovyetler Birliği'ne ulaştıktan sonra, Haziran 1947 ayının 19'inde tüm yoldaşlarıyla birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Nahçıvan şehrinde dikenli tellerle çevrili açık bir kampta kırk gün tutulmuşlar, askerler tarafından korunmuşlar ve yiyecek, giyim ve hareket serbestisi açısından savaş esiri muamelesi görmüşlerdir. Daha sonra Sovyet hükümetinin kararıyla Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki Ağdam, Laçın, Ayulah ve Kelbecer bölgelerine dağıtılmışlardır. Aralık 1947 ayının 10'ında Bakü'de Hazar Denizi kıyısındaki bir askeri kampa nakledilmişler ve aynı ayın 23'sinde kendilerine askeri üniformalar verilmiş ve Azerbaycan Cumhuriyeti subaylarının gözetiminde günde sekiz saat askeri eğitim verilmiştir. Aynı zamanda, okuma yazması olan bazı yoldaşları tarafından günde dört saat boyunca Kürtçe öğrenme dersleri verilmiştir.

Cafer Bağirov'un Barzani'nin yoldaşlarına yönelik kötü muamelesinden sonra, askeri kampın Ağustos 1948 ayının 29'ünde Azerbaycan Cumhuriyeti'nden Özbekistan Cumhuriyeti'nin başkenti Taşkent yakınlarındaki Çırçık yerleşkesine taşınmasına karar verilmiş ve orada askeri eğitime devam etmişlerdir.

Mart 1949 ayında yoldaşlarıyla birlikte gruplar halinde trenle Sovyetler Birliği'nin kolektif köylerine (insanların hükümetten kiraladığı ve daha sonra bir kısmını hükümete verdiği araziler) dağıtılmışlar ve Kolhoz çiftliklerinde çalışmışlardır.

General Barzani tarafından Stalin'e gönderilen birçok mektup ve büyük çabalardan sonra, nihayet Barzani'nin yoldaşlarının çektiği çileleri anlattığı bir mektup Stalin'in eline ulaşmış ve o da derhal Barzani'nin yoldaşlarının durumunu araştırmak için bir komisyon kurulmasına karar vermiştir. Komisyonun kararı, hepsinin Vriviski şehrinde toplanması yönünde olmuştur; bu nedenle adı geçen, Kasım 1951 ayında Sovyetler Birliği'ndeki Vriviski şehrine gitmiştir.

Irak'taki 1958 Temmuz 14 devriminden ve General Mustafa Barzani'nin dönüşünden sonra, Şubat 1959 ayının 25'unda; onuncu maddenin (a) bendi ile üçüncü ve yedinci maddeler ve 11 sayılı maddenin uygulanması uyarınca, 1959 yılındaki 19 sayılı değiştirilmiş yasaya dayanılarak, kendisi ve yoldaşları genel aftan yararlanmışlardır.

1958 yılında Abdülkerim Kasım başkanlığındaki Irak Cumhuriyeti kurulmuştur. Adı geçen, Nisan 1959 ayının 16'inde yoldaşlarıyla birlikte Grozni gemisiyle Basra limanı üzerinden Irak Cumhuriyeti'nin güneyinden Kürdistan'a dönmüştür. 

 1961 yılında Eylül Devrimi'ne katılmıştır. 1963 yılında Müzür bölgesine göç etmiştir. 1976 yılında Gulan Devrimi'ne katılmış ve Serpel (Üsteğmen) rütbesinde bulunmuştur. Seri Berdi savaşına katılmış, Haziran 1993 ayında Kürdistan'a dönmüştür. Dolemeri bölgesinin Sosyal Komitesi'nde Peşmerge olarak görev yapmıştır.

Kaynaklar:

  1. Kürdistan Demokratik Partisi Ansiklopedisi Arşivi.
  2. Hamid Gêrdî, Puxtey Mêjûname, birinci baskı, (Erbil - Aras Yayıncılık - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2004).
  3. Haydar Faruk el-Samarrai, Ziya Cafer ve Kürsel-Siyasi ve İktisadi fi el-Irak, (Londra - Dar el-Hikme - 2016).
  4. Şaban Ali Şaban, Hendêk Zanîyarî Siyasî û Mêjûyî, üçüncü baskı, (Erbil - Rojhilat Matbaası - 2013).
  5. Salih Yusuf Sufi, Kronolocîya Kurdistanê û Cîhanê, birinci baskı, ikinci cilt, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013).
  6. Salih Yusuf Sufi, Kürdistan ve Dünya Kronolojisi, Birinci Basım, Cilt Üç, (Duhok - Duhok Valiliği Matbaası - 2013 M).
  7. Ömer Faruki, Merhum Molla Mustafa Barzani'nin Yaşamı ve Mücadelesine Dair Bilge Serdar, İkinci Basım, (Erbil - Eğitim Bakanlığı Matbaası - 2002 M).
  8. Abdurrahman Molla Habib Ebubekir, 1931 - 1991 Yılları Arasında Barzan Aşireti, Birinci Basım, (Erbil - Kültür Bakanlığı Matbaası - - 2001 M).
  9. Abdullah Gafur, Erbil Coğrafya Sözlüğü, (Erbil - Kürt Akademisi Yayınları - Hacı Haşim Matbaası - 2015 M).
  10. Karwan Muhammed Mecit, Mahabad'dan Sovyetlere Barzaniler, Birinci Basım, (Süleymaniye - Peywend Matbaası - 2011 M).
  11. Hetaw Dergisi, Sayı 154, Altıncı Yıl, Erbil, Kürdistan Matbaası, Cuma, 15 Nisan 1959.
  12. Şehit Komutan Hasso Mirxan Jajoki'nin Hatıralarında, Barzani ile 62 Gün ve Barzanilerin Sovyetler Birliği'ne Yolculuğu, Birinci Basım (Erbil - Kültür Matbaası - 1997 M).
  13. Leys Abdülmuhsin Cevad El-Zübeydi, Irak'ta 14 Temmuz 1958 Devrimi, (Bağdat - Darürreşid Yayınları - 1979 M).
  14. Mesut Barzani, Barzani ve Kürt Özgürlük Hareketi 1931 - 1958, (Duhok - Xebat Matbaası - 1998 M).
  15. Mikdat Şaswar, Eski Peşmerge Molla Ahmet Molla Bugünkü Kürdistan'ın Kara Ordusu köklü ve sağlam bir temele sahiptir, Denge Peşmerge Dergisi, Peşmerge Örgütlenme Bürosu organı, Sayı 33, Pirmam, Kültür Matbaası, Eylül 2000 M.
  16. Necef Kulu Pesyan, Kanlı Mahabad'dan Aras Kıyılarına, Çev. Şevket Şeyh Yezdin, Birinci Basım, (Pirmam - Kürdistan Demokrat Partisi Altın Jübilesi - 1996 M).